در مقابل جنايت ارتكابى به طرف آسيب ديده مى‌پردازد در مواردى كه در آن ديه خاصى تعيين نشده است ارش جنايت اطلاق مى‌گردد كه به آن «حكومت» نيز گفته مى‌شود.

چگونگى محاسبه:براى محاسبه ارش جنايت راههايى ذكر شده، از جمله آنكه فرد آسيب ديده را برده فرض كرده و قيمت سالم و معيوب آن و نيز نسبت ميان مقدار زيادى از آن دو با قيمت سالم را به دست آورده و به همين نسبت ديه نفس بر عهده جانى ثابت مى‌گردد.

به عنوان مثال اگر ارزش فرد سالم در فرض برده بودن، هشتصد تومان و ارزش معيوب آن ششصد تومان باشد، مقدار زيادى، دويست تومان و نسبت ميان هشتصد و دويست، نسبت يك چهارم است. در نتيجه از اصل ديه كه هزار مثقال شرعى طلا در مرد است يك چهارم (250 مثقال) به آسيب ديده پرداخت مى‌گردد.(10)

از موارد ثبوت ارش جنايت آن است كه عضو آسيب ديده بر اثر جنايت دوباره بهبود يابد، مانند آنكه دندان شكسته شده، رشد كند يا موهاى زايل شده سر و محاسن برويد.(11)

3. ارش بكارت:به مالى كه براى جبران نقص وارد شده بر كنيز به جهت برداشتن بكارت وى توسط غير مالك يا كسى كه به منزله مالك است، از ازاله كننده بكارت گرفته مى‌شود، ارش بكارت اطلاق مى‌گردد، بنابر اين، مابه التفاوت قيمت كنيز بكر و غير بكر به مالك آن داده مى‌شود. در مسئله دو قول ديگر نيز وجود دارد: نخست ـ كه به مشهور نسبت داده شده ـ پرداخت يك دهم قيمت كنيز، و ديگرى پرداخت بالاترين قيمت از دو امر ياد شده (مابه التفاوت قيمت بكر و غير بكر يا يك دهم قيمت) است.(12)

• (10)جواهر الكلام 43/ 353 ـ 354
• (11)الروضة البهية 10/87 ـ 88 و 199 ـ 200
• (12)9/ 124 ؛ جواهر الكلام 41/ 371 و 37/ 188 .