چگونگى تحقّق:تحقّق ازاله گاهى منوط به نيّت (قصد قربت) است، مانند ازاله حدث با وضو، غسل يا تيمّم، و گاهى منوط به آن نيست، مانند ازاله نجاست با آب.

حكم:ازاله يا واجب است يا حرام و يا مستحب.

1. واجب:ازاله نجاست از بدن و لباس براى نمازِ واجب و مستحب(1)و نيز براى طواف(--> طواف)به قول مشهور(2)و براى دخول در مسجد درصورت سرايت نجاست به مسجد،(3)واجب است. وجوب ازاله در صورت عدم سرايت نجاست به مسجد،(4)همچنين از همه بدن پيش از غسل(5)و از مواضع وضو پيش از آن،(6)اختلافى است.

ازاله نجاست از محلّ سجده،(7)مساجد، مشاهد مشرّفه(--> مشاهد مشرّفه)، قرآن، ضريح معصوم عليه‌السّلام و هر چيزى كه تعظيم و احترام آن در شرع مقدّس واجب است، مانند تربت كربلا(8)و نيز از خوردنيها و نوشيدنيها و از ظرفى كه براى خوردن و آشاميدن و نيز وضو گرفتن و مانند آن به كار مى‌رود، واجب است.(9)

از ديگر موارد وجوب، ازاله نجاست از بدن ميّت و از كفن نجس شده او،(10)و نيز وجوب ازاله موانع رسيدن آب به اعضا در غسل و وضو است.(11)

2. حرام:زدودن مو از بدن بر مُحرم(--> احرام)جز در صورت ضرورت،(12)همچنين ازاله موى ديگرى بدون رضايت او، حرام است و اگر كسى به جنايت، موى صورت يا سر ديگرى را از بين ببرد، در صورت عدم رويش آن، قصاص مى‌شود و در صورت رويش، به پرداخت ارش(--> ارش)مُلْزم مى‌گردد.(13)

3. مستحب:زدودن موهاى زير بغل و زهار (شرمگاه) و نيز چرك بدن، بويژه پيش از احرام مستحب است.(14)

ازاله نجاست به ازاله عين آن با يكى از اسباب ازاله محقّق مى‌شود. بنابر اين، از بين رفتن رنگ و بوى آن لازم نيست.(15)مطهِّرات(--> مطهِّرات)مانند آب و آفتاب، اسباب ازاله نجاست‌اند.

( --> استنجاء)

• (1)جواهر الكلام 6/ 89
• (10)4/ 251
• (11)العروة الوثقى 1/ 211
• (12)جواهر الكلام 18/ 377 ـ 378
• (13)42/ 373 ـ 375
• (14)18/ 175 ؛ الحدائق الناضرة 5/ 540 ـ 542
• (15)جواهر الكلام 6/ 198 .
• (2)الحدائق الناضرة 16/ 86 ـ 87
• (3)مستمسك العروة 1/ 493 ـ 494
• (4)جواهر الكلام 6/95
• (5)3/101
• (6)مستمسك العروة 2/ 423 ـ 424
• (7)1/ 490
• (8)جواهر الكلام 6/98
• (9)99