كه درآمد از منبع طبيعى باشد؛ امّا اگر اصل مادّه از آنِ ديگرى باشد درآمد نيز از آنِ اوست، مانند آنكه كسى بذر فردى ديگر را در زمينى بكارد، كه در اين صورت، محصول به دست آمده از آنِ صاحب بذر است نه كشت كننده آن.(14)

چگونگى پرداخت اجرت عوامل توليد:اجرت عامل توليد در قالب عقود ذيل پرداخت مى‌شود:

1. اجاره:توليد كننده مى‌تواند زمين و ابزار توليد مورد نياز خود را در قبال اجرتى معيّن از ديگرى اجاره كند. چنان‌كه براى كارهاى خدماتى همچون خيّاطى، فروشندگى يا خريد كالاهاى تجارى مى‌تواند شخصى را استخدام نمايد و اجرت تعيين شده را پس از پايان كار به وى بپردازد.(15)

2. مزارعه:در عقد مزارعه كه بين صاحب زمين و كشاورز منعقد مى‌شود كشاورز در ازاى كار بر روى زمين، با صاحب زمين در سهمى از محصول شريك است. در اين جا شركت ميان دو عنصر؛ يكى كار از ناحيه كشاورز و ديگرى زمين و بذر از ناحيه مالك صورت گرفته است.(16)

3. مساقات:در عقد مساقات كه ميان صاحب درختان و عامل صورت مى‌گيرد عامل در ازاى كار، با صاحب درختان در سهمى از محصول شريك مى‌شود.(17)

4. مضاربه:در عقد مضاربه كه بين صاحب سرمايه و عامل منعقد مى‌شود عامل در ازاى كارهاى تجارى با سرمايه يادشده، با سرمايه دار در سود شريك مى‌شود.(18)

5 . جعاله:بر اساس عقد جعاله، عامل متعهّد مى‌شود عمل جايز معيّنى را در قبال دريافت اجرت، انجام دهد(-->جعاله).

از آنچه بيان شد اين نتيجه به دست مى‌آيد كه براى پرداخت اجرت خدمات عامل، دو روش وجود دارد:

الف .روش دستمزد كه تحت عناوين اجاره و جعاله پرداخت مى‌گردد.

ب .روش شركت در منافع و محصول كه در قالب عناوين مزارعه، مساقات و مضاربه مطرح است.(19)

قلمرو مباحث مربوط به اقتصاد

• (14)560 ـ 566
• (15)571 ـ 572
• (16)572 ـ 573
• (17)572 ـ 573
• (18)573 ـ 574
• (19)585 ـ 586 .