کسری آن را بنا نمود، به دنیا آمد و در همان جا پرورش یافت و سپس به عراق سفر کرد. مدت زیادی در بغداد اقامت گزید و در نهایت به شام برگشت.1 افرادی چون قاضی ابوعبدالله محاملی، محمد بن یزید مبرد و محمد بن احمد حکیمی از او روایت کردند.2 او فردی ادیب و فاضل و در شعر فصیح و بلیغ و نیز معاصر با شاعر معروف ابوتمّام بود.3 بحتری بسیاری از خلفا از جمله متوکل عباسی (خلافت 232 ـ 247هـ ) را مدح نمود. وی در اواخر عمر خویش دستور داد تا اشعار هجوی او را بسوزانند.4 ابن عساکر پاره ای از سروده های وی را در کتاب خود آورده است.5 او سرانجام به سال 283 یا 284هـ در منبج یا حلب درگذشت.6 آثار وی عبارت اند از: الحماسه معانی الشعراء7 دیوان شعر8 و الرایات.9

پی نوشت ها

[1] ـ وفیات الاعیان 6/21.
[2] ــ تاریخ بغداد 13/476.
[3] ــ معجم الادباء 19/248.
[4] ــ الاغانی 21/37، 52 و 53.
[5] ــ تاریخ مدینة دمشق 63/193 و 194.
[6] ــ سیر اعلام النبلاء 13/486.
[7] ــ الفهرست (الندیم) 190.
[8] ــ هدیة العارفین 2/500.
[9] ــ الذریعه 10/65.*

دیگر منابع: البدایة و النهایه 11/76 المنتظم 12/392 شذرات الذهب 2/186 ایضاح المکنون 2/506 معجم المؤلفین 13/170 طبقات الشعراء (ابن معتز) 393.

ولید ـ کرابیسی (م 214هـ )

ولید بن ابان کرابیسی معتزلی.

وی اهل بصره1 و استاد حسین بن علی کرابیسی بود. کرابیسی را از متکلمان و بزرگان معتزله دانسته اند.2 برخی رجال نویسان وی را عالم ترین مردم بعد از حفص الفرد ذکر کرده اند.3 کرابیسی چون اصحاب حدیث را بر حق می دانست، لذا در اواخر عمرش به فرزندان خود سفارش کرد که به دنبال علم حدیث بروند.4 از اتابکی نقل است که مسعودی علم و فضل کرابیسی را ستوده است. وی سرانجام در سال 214هـ وفات یافت و مقالاتی در رابطه با اعتزال از خود بر جای گذاشت و با آثار خود مذهب معتزله را تقویت نمود.5

پی نوشت ها

[1] ـ الاعلام 8/119 معجم المؤلفین 13/169.
[2] ــ تاریخ بغداد 13/471.
[3] ــ المنتظم 10/273.
[4] ــ سیر اعلام النبلاء 10/548.
[5] ــ النجوم الزاهره 2/210.*

ولید ـ کلبی (م حدود 155هـ )

ابومثنی ولید بن حصین بن جمال کلبی کوفی، معروف به شرقی بن قطامی و ابن قطامی.

از تاریخ و محل ولادت، محل رشد و تحصیل وی اطلاعی در دست نیست. وی از طایفه بنی عمرو بن امری القیس و اهل کوفه بود.1 ایشان دانشمندی ادیب، مورخ، نسب شناس و آگاه به علم قرائت و از راویان اخبار بود و در شعر نیز دستی داشته است.2 شرقی از محضر بزرگانی همچون لقمان بن عامر، ابوطلق عایذی و مجالد بن سعید حدیث فرا گرفت. کسانی مانند محمد بن زیاد، یزید بن هارون،3 اصمعی و دیگران از وی روایت کرده اند.4 او برای تربیت و پرورش مهدی عباسی (خلافت 158 ـ 169هـ ) از کوفه به بغداد سفر کرد5 و سفری نیز به موصل و رقّه داشته است.6 برخی از رجال نویسان ایشان را در نقل اخبار ضعیف دانسته اند. ابوالمثنی، امیرمؤمنان علی(علیه السلام) را بعد از پیامبر اسلام(صلی الله علیه وآله) اشرف الناس می دانست.7 از آثار او قصیدة فی الغریب8 و دیوان9 می باشد. سرانجام حدود 155هـ درگذشت.10

پی نوشت ها

[1] ـ الانساب 3/418 و 419.
[2] ــ الفهرست (الندیم) 102 نور القبس 234.
[3] ــ تاریخ بغداد 9/278 و 279.
[4] ــ نور القبس 234.
[5] ــ تاریخ بغداد 9/278 و 279.
[6] ــ عیون الأخبار 1/139.
[7] ــ الوافی بالوفیات 16/132.
[8] ــ الفهرست (الندیم) 102 و 365.
[9] ــ الذریعه 9/517.
[10] ــ الاعلام 8/120.*

دیگر منابع: جمهرة انساب العرب 459 میزان الاعتدال 2/268 نزهة الالباء 34 لسان المیزان 3/142 المعارف 539 تاج العروس 6/393 لغت نامه دهخدا 9/12548 اللباب فی تهذیب الانساب 3/44 الانساب 4/518.

ولید ـ وصّافی (در عصر امام سجاد(علیه السلام))

ولید بن علاء وصّافی کوفی عجلی.

از محدثان شیعه بوده1 و از امام سجاد(علیه السلام) و افرادی مانند محمد بن سنان و حماد روایت نموده است.2 روایتگرانی همچون محمد بن ابی عمیر، حسن بن محبوب3 و علی بن یحیی نیز از جمله کسانی اند که از او روایت کرده اند.4 برخی روایت محمد بن ابی عمیر و حسن بن محبوب از ایشان را که از اصحاب اجماع هستند، دلیل بر وثاقت وی دانسته اند.5 از آثار او کتاب الحدیث می باشد.6