1- مجموع آنچه بر پیغمبران از جانب حق نازل شده ﴿إِنَّ الدِّینَ عِنْدَ اللَّهِ الْإِسْلامُ﴾ (1) (دین در نزد خدا اسلام است)

2- اطاعت و عمل بامور دینی، ﴿أَلا لِلَّهِ الدِّینُ الْخالِصُ﴾ (2) (آگاه باشید که اطاعت و عمل خالص برای خداست)

3- حساب ﴿ذلِکَ الدِّینُ الْقَیِّمُ﴾ (3) (این حساب راستی است) و در بعض اخبار دین در آیه شریفه ﴿مالِکِ یَوْمِ الدِّینِ﴾ بحساب تفسیر شده چنانچه قمی از حضرت صادق علیه السّلام روایت کرده (4)

4- جزاء ﴿إِنَّ الدِّینَ لَواقِعٌ﴾ (5) (محققا جزاء واقع شدنی است) و اکثر مفسرین دین را در آیه شریفه جزاء تفسیر کرده اند یعنی مالک روز جزاء، روزی که مردم جزاء ایمان و کفر و ملکات حسنه و سیّئه و اعمال نیک و بد خود را می یابند الناس مجزیون باعمالهم ان خیرا فخیر و ان شرا فشر (6) و اصل جعل روز قیامت برای جزاء اعمال بندگان است چه آنکه در دنیا هر کسی جزاء کامل و مستوفی کردار نیک یا بد خود را نمی یابد و وجه تخصیص مالکیّت حق بروز جزاء (با اینکه خداوند مالک دنیا و آخرت است) شاید از اینجهت باشد که در دار دنیا سلاطین و متنفذین بحسب ظاهر مالکیّتی برای خود قائل بوده و مردم را مورد مؤاخذه قرار داده و نیک و بد آنها را بحسب قوانین موضوعه خود پاداش میدهند و روز قیامت این مالکیّتهای اعتباری ساقط میشود و مالکیّت مطلقه حق بروز و ظهور مینماید و جز حضرت حق احدی مالکیّتی

(1) سوره آل عمران آیه 19

(2) سوره زمر آیه 3

(3) سوره الروم آیه 30

(4) نقل از آلاء الرحمن ص 55

(5) سوره و الذاریات آیه 6

(6) (مردم باعمال خود جزاء داده میشوند اگر عملشان خوبست جزای خوب دارند و اگر عملشان بد است جزای بد)