«استغفار»

گفتن استغفر اللَّه ربّی و اتوب الیه و امثال آن است و در حقیقت استغفار و توبه و وجوب عقلی آن و وجوب قبول آن و شرایط و آداب و طریق تحصیل آن بحث طویل الذیل است و ما در کتاب عمل صالح که آخر مجلد سیم کلم الطیّب است در اطراف آن بحث کرده ایم و در اینجا تنها معنی این ذکر شریف و اهمیّت آن را متذکّر میشویم در کلمه استغفار بدو اسم از اسماء شریفه الهی اشاره میشود یکی غفّاریّت و دیگری توّابیّت و غفّار و غفور از ماده غفر بمعنی ستر است، بنا بر این غفّار الذنوب با ستّار العیوب قریب المعنی است و چنانچه خداوند قبائح بدن را بظاهر جمال پوشانیده و خواطر مذمومه و منویات ناپسندیده را مستور داشته قبایح اعمال و معاصی را نیز در دنیا و آخرت از نظر مردم پنهان میدارد مگر اینکه خود بندگان پرده دری و هتّاکی نمایند و غافر و غفور و غفّار «اسم فاعل صفة مشبهه، صیغه مبالغه» هر سه بر خدا اطلاق میشود و غفور بر استمرار و غفّار بر کثرت و شمول مغفرت دلالت دارد در قرآن مجید میفرماید ﴿غافِرِ الذَّنْبِ وَ قابِلِ التَّوْبِ شَدِیدِ الْعِقابِ ذِی الطَّوْلِ﴾ (1) و نیز میفرماید ﴿وَ إِنَّهُ لَغَفُورٌ رَحِیمٌ﴾ (2) و نیز میفرماید ﴿وَ إِنِّی لَغَفَّارٌ لِمَنْ تابَ وَ آمَنَ وَ عَمِلَ صالِحاً ثُمَّ اهْتَدی﴾ (3) و توّاب مبالغه از تاب بمعنی رجع است و این فعل اگر بعلی متعدی شود از صفات باری است یعنی بازگشت از عقوبت و اگر بالی متعدی شود از صفات بنده است

(1) سوره غافر آیه 3

(2) سوره انعام آیه 165

(3) سوره طه آیه 82