میشود مانند «لشی ء» در آیه ﴿وَ لا تَقُولَنَّ لِشَیْ ءٍ﴾(1) که «لشأی» بزیاد کردن الف بین شین و یاء نوشته و ﴿لَأَذْبَحَنَّهُ﴾ که لا اذبحنه(2) ضبط کرده و در قرآنها که از این رسم الخط استنساخ شده (مانند قرآنهای چاپ مصر) بهمین نحو مکتوب میدارند، ولی در قرائت همگی لشی ء و لأذبحنّه میخوانند.

گفتار سوم در تفسیر قرآن

اشاره

تفسیر در لغت بمعنی کشف و پرده برداشتن از چیزی پوشیده و در اصطلاح بیان مراد و مقصود از آیه است.

و در اخبار بسیار از رسول اکرم صلّی اللَّه علیه و آله و سلّم و ائمّه اطهار صلوات اللَّه علیهم اجمعین از تفسیر برأی و اظهار سلیقه در معنی آیات قران نهی شده: از رسول اکرم صلّی اللَّه علیه و آله و سلّم روایت شده(3) که فرمود

«من فسّر القران برأیه فلیتبوّء مقعده من النار»

(هر که قران برأی و سلیقه خود تفسیر کند جایگاه او از آتش پر شود) و در روایت دیگر(4) میفرماید

«من فسّر القران برأیه فاصاب الحقّ فقد اخطأ»

(هر که قران را برأی و سلیقه خود تفسیر کند و بحق برسد باز هم خطا رفته است) و از حضرت صادق علیه السّلام روایت شده که فرمود

«من فسّر القران برأیه ان اصاب لم یوجر و ان اخطأ فهو ابعد من السماء»

(هر که قران را برأی خود تفسیر کند اگر درست دریابد او را اجری نباشد و اگر بخطا رود بیش از مسافت زمین و آسمان از حقیقت دور افتد) و در اینکه مراد از تفسیر برأی چیست بین مفسرین اختلاف است و توضیح در این مقام اینست که طبق آیه شریفه ﴿هُوَ الَّذِی أَنْزَلَ عَلَیْکَ الْکِتابَ مِنْهُ آیاتٌ

(1) سوره کهف آیه 23

(2) سوره نحل آیه 21

(3) در اغلب کتب مفسرین عامه و خاصه در مقدمه تفسیر

(4) سفینة در لغة قرأ