که در اینصورت حتی از حضرت باقر علیه السّلام روایت شده که اسم زکاة هم نبرد که ذلّت مؤمن است، و نسبت بفقیر فروتنی کند و عطاء خود را کوچک و ناچیز شمارد و باشخاص صاحب فضل و صلاح از اهل علم و ورع و تقوی دهد و باندازه بدهد که فقیر غنی شود و بهترین اموال و پاکیزه ترین آنها را بفقیر دهد که خداوند میفرماید ﴿لَنْ تَنالُوا الْبِرَّ حَتَّی تُنْفِقُوا مِمَّا تُحِبُّونَ﴾ (1) و نیز میفرماید ﴿و أَنْفِقُوا مِنْ طَیِّباتِ ما کَسَبْتُمْ﴾ (2) و دست فقیر را ببوسد که بدست خدا میرسد ﴿أَ لَمْ یَعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ هُوَ یَقْبَلُ التَّوْبَةَ عَنْ عِبادِهِ وَ یَأْخُذُ الصَّدَقاتِ﴾ (3) و ارحام و خویشاوندان و همسایگان را مقدّم بدارد.

(نکته دوم)

فقیر هم باید این موهبت را از خداوند بداند و شکر معطی را بجای آورد و اظهار محبّت و امتنان نسبت باو نماید و در امور غیر مشروعه یا غیر موارد حاجت صرف نکند و ترک سؤال نماید و از مواضع شبهه یا حرام اجتناب کند و زائد بر مقدار حاجت نگیرد و اگر نیازمندتر از خود در نظر دارد باو محول نماید

(نکته سوم)

در خبر از حضرت صادق علیه السّلام روایت شده (4) که فرمود

«علی کل جزء من اجزائک زکاة واجبة للَّه عزّ و جلّ بل علی کل منبت شعرک بل علی کل لحظة فزکاة العین النظر بالعبر و الغضّ عن الشهوات و ما یضاهیها و زکاة الاذن استماع العلم و الحکمة و القرآن و فوائد الدین من الموعظة و النصیحة و ما فیه نجاتک و بالاعراض عمّا هو ضدّه من الکذب و الغیبة و اشباههما و زکاة اللسان النصح للمسلمین و التیقّظ للغافلین و کثرة التسبیح و الذکر و غیره و زکاة الیدین البذل و السخاء

(1) سوره آل عمران آیه 92

(2) سوره بقره آیه 267

(3) سوره توبه آیه 104

(4) جامع السعادات