سخنی درباره مفسرین و کتب تفسیر

چنانچه از بحث پیش استفاده شد در تفسیر قران باید بفرمایشات پیغمبر صلّی اللَّه علیه و آله و سلّم و مبیّنان قران (که طبق حدیث ثقلین و احادیث قطعی دیگر عترت پیغمبر صلّی اللَّه علیه و آله و سلّم یعنی ائمّه اثنا عشر میباشند) مراجعه کرد امّا مراجعه بمفسّرین عامّه مانند عکرمه و مجاهد و عطاء و حسن بصری و ضحّاک بن مزاحم و قتاده و مقاتل بن سلیمان و مقاتل بن حیان و فخر رازی و امثال اینها درست نیست و اعتبار و اعتمادی بکلمات آنها نمیباشد برای اینکه:

1- از طریق خود عامه و اهل رجالشان ضعیف شمرده شده اند چنانچه در حق عکرمه گفته اند (دارای عقیده خوارج و کذّاب و غیر ثقه است) و درباره مجاهد از اعمش نقل شده (که تفسیرش را از اهل کتاب گرفته، و از جمله منکراتش اینکه مقام محمود را چنین تفسیر کرده که پیغمبر صلّی اللَّه علیه و آله و سلّم فردای قیامت پهلوی خدا در عرش جلوس میکند) و درباره ضحاک از یحیی بن سعید نقل شده که (ضحاک نزد ما ضعیف است و از ابن عباس روایت میکند و حال آنکه او را ملاقات نکرده) و درباره قتاده گفته اند که او مدلّس است، و درباره مقاتل بن سلیمان از وکیع نقل شده که او کذّاب است و از نسایی نقل شده که او دروغ میگفت و از یحیی بن سعید نقل شده که حدیث او قابل اعتناء نیست و در حق ابن حیان گفته که علم قرآن را از یهود و نصاری میگرفته و مطابق کتب آنها تفسیر میکرده و درباره مقاتل بن حیان از وکیع نقل شده که او را بکذب نسبت میداده و ابن معین او را ضعیف شمرده و احمد بن حنبل گفته که «اعتنایی بمقاتل بن سلیمان نیست(1)

(1) نقل از مقدمه تفسیر آلاء الرحمن بلاغی صفحه 26