14- منع حقوق مؤمنین

حق مؤمن بر مؤمن پنج قسم است: حق مالی، حق جانی، حق دینی، حق عرضی، حق حریم.

اما حق مالی: آن نیز دارای اقسامی است از قبیل حق نفقات، خمس، زکاة، کفّارات، دیون، نذورات و دیات و همچنین حقوقی که ممکن است از راه اخذ مال غیر، بغیر وجه شرعی بر انسان تعلق گیرد که ردّ همه آنها واجب و منع آن از گناهان بزرگ است و بپاره از اخبار در عقوبت منع خمس و زکاة و غصب مال غیر و کسب حرام در ذیل تفسیر آیه ﴿وَ مِمَّا رَزَقْناهُمْ یُنْفِقُونَ﴾ تذکر دادیم (1) و درباره ردّ حقوق و دیون و افراغ ذمّه نیز اخباری وارد شده و از عبادات بزرگ شمرده شده است:

از پیغمبر اکرم صلّی اللَّه علیه و آله و سلّم روایت شده که فرمود

«درهم یردّه العبد الی الخصماء خیر له من عبادة الف سنة و خیر له من عتق الف رقبة و خیر له من الف حجة و عمرة» (2)

(درهمی را که بنده بطلبکارانش ردّ میکند بهتر از عبادت هزار سال و بهتر از آزاد کردن هزار بنده و بهتر از هزار حج و عمره است) و در خبر دیگر فرمود

«من ردّ درهما الی الخصماء اعتق اللَّه رقبته من النار» «3»

(کسی که یک درهم دین خود را بطلب کار ردّ کند خداوند رقبه او را از آتش آزاد کند) و نیز فرمود

«فان العبد اذا رد درهما الی الخصماء اکرمه کرامة سبعین شهیدا و خیر له من صیام النهار و قیام اللیل و ناداه ملک من تحت العرش استأنف العمل فقد غفر لک ما تقدم من ذنبک» «4»

(پس بنده زمانی که رد کند درهمی بطلب کار خداوند باو اکرام کند مانند اکرام هفتاد شهید و بهتر است برای او از روزه روز و قیام در شب و فرشته ای از زیر عرش او را ندا کند که عملت را از سر بگیر که خداوند

(1) صفحه 212 تا 216

(2) و 3 و 4- لالی الاخبار صفحه 307