چنانچه در قرآن کریم میفرماید ﴿وَ نَضَعُ الْمَوازِینَ الْقِسْطَ لِیَوْمِ الْقِیامَةِ فَلا تُظْلَمُ نَفْسٌ شَیْئاً وَ إِنْ کانَ مِثْقالَ حَبَّةٍ مِنْ خَرْدَلٍ أَتَیْنا بِها وَ کَفی بِنا حاسِبِینَ﴾ (1) و از پیغمبر اکرم صلّی اللَّه علیه و آله و سلّم روایت شده که فرمود

حاسبوا انفسکم قبل ان تحاسبوا وزنوا قبل ان توازنوا (2)

و از حضرت صادق علیه السّلام روایت شده که فرمود

فحاسبوا انفسکم قبل ان تحاسبوا علیها (3)

(بحساب خود رسیدگی کنید پیش از آنکه بحساب شما برسند و خود را بسنجید پیش از آنکه مورد سنجش قرار گیرید

[سوره البقرة (2): آیه 17

اشاره

﴿مَثَلُهُمْ کَمَثَلِ الَّذِی اسْتَوْقَدَ ناراً فَلَمَّا أَضاءَتْ ما حَوْلَهُ ذَهَبَ اللَّهُ بِنُورِهِمْ وَ تَرَکَهُمْ فِی ظُلُماتٍ لا یُبْصِرُونَ﴾ (17)

(اینان همانند کسی هستند که آتشی می افروزد و چون اطراف او روشن میشود خدا روشنایی آنان را می برد و وامیگذارد آنان را در تاریکی که نمی بینند) کلام در بیان این آیه در سه مقام واقع میشود:

(مقام اول در شرح الفاظ آیه)

کلمه مثل (بتحریک ثاء) سه معنی دارد:

اوّل بمعنی صفت است مانند آیه شریفه ﴿مَثَلُ الْجَنَّةِ الَّتِی وُعِدَ الْمُتَّقُونَ﴾ (4)

(1) سوره انبیاء آیه 47 (میزانهای عدل را در روز قیامت می نهیم پس هیچکس را چیزی کم داده نشود و اگر باندازه دانه خردلی باشد آن را بیاوریم و ما برای حساب کافی هستیم)

(2) جامع السعادات

(3) جامع السعادات

(4) سوره محمد آیه 15