نکته دوم آنکه معنای خلافت در آیه شریفه مقید بامر بخصوصی نشد و اعطای ولایت کلّیه است بر جمیع مخلوقات و وجوب اطاعت او در جمیع اوامر و نواهی چون لفظ خلیفه مطلق است نکته سوم باید خلیفه قابلیت این منصب را داشته باشد و از جمیع گناهان معصوم باشد و حتی از سهو و نسیان و شک و شبهه معصوم باشد و همچنین عالم باشد بجمیع مصالح و مفاسد امور و خلاصه کلّیه صفاتی که لازمه قابلیت خلافت اللّهی است داشته باشد نکته چهارم جاعل خلافت باید همان کسی باشد که منصب خلافت را اعطاء می کند یعنی خلیفه خدا باید از طرف خدا بخلافت نصب شده باشد چنان که آیات زیر مؤید این مطلب است ﴿اللَّهُ أَعْلَمُ حَیْثُ یَجْعَلُ رِسالَتَهُ﴾ (1) و در خطاب بحضرت ابراهیم فرماید ﴿إِنِّی جاعِلُکَ لِلنَّاسِ إِماماً﴾ (2) و بحضرت داود میفرماید ﴿یا داوُدُ إِنَّا جَعَلْناکَ خَلِیفَةً﴾ (3) و با توجه بمفاد نکته چهارم بطلان مذاهبی که امام و جانشین پیغمبر را برأی مردم انتخاب کرده اند واضح میگردد

«مقام چهارم»

در قول ملائکه ﴿أَ تَجْعَلُ فِیها الی ما لا تَعْلَمُونَ﴾ گفتیم که گفته ملائکه از روی اعتراض نبوده و بلکه سؤال از وجه حکمت و مصلحت جعل خلیفه در زمین بوده است و گفته آنها سفک دم و افساد در زمین که نسبت بخلیفه داده اند غیبت و

(1) خدا داناتر است که کجا رسالت خود را قرار دهد- سوره انعام آیه 124

(2) همانا من ترا برای مردم امام و پیشوا قرار دادم- سوره بقره آیه 124

(3) ما ترا خلیفه نمودیم- سوره ص آیه 26