مقدمه الکافی: کوششی برای شناخت عقاید کلینی (1).

حسن انصاری

چکیده

در این نوشتار به شرح مقدمۀ کلینی بر کتاب الکافی پرداخته و با استناد از آنچه کلینی نوشته سعی کرده عقاید مذهبی کلینی را نمایان سازد و نیز به بحث دربارۀ انگیزۀ کلینی از تألیف کتاب پرداخته است.

مقدمه ای که کلینی بر کتاب الکافی نوشته است، نسبت به بسیاری از کتاب های حدیثی دورۀ او و سنتی که محدثان در تدوین کتاب های حدیثی داشته اند، امری تا اندازه ای بدیع و نو است و نشان از ساختار تألیفی کتاب و طرح از پیش تنظیم شده مؤلف برای تألیف / تصنیف این کتاب دارد. این مقدمه در حقیقت می تواند برای شناخت اندیشه و رویکرد کلینی بسیار مفید باشد. کلینی در خطبه آغازین کتاب الکافی (2)به مثابه یک صاحب نظر در مسائل عقیدتی و کلامی و آشنا با دشواره ها و مسائل طرح شده در کلام اسلامی فرا می نماید، گرچه در عین حال باید گفت که او در این خطبه از سنتی در خطبه ها و گفتارهای توحیدی شیعی بهره گرفته است که از پیشتر متضمن عباراتی تنزیهی دربارۀ ذات خداوند و صفات او بوده است. (3)تعابیر او

(1) HTTP: // S I. K EB . COM/

(2) نک: الکافی، ج 1، ص 2 به بعد. [1]

(3) دست کم بخشی از این خطبه آغازین منقول است از روایتی منسوب به امام رضا علیه السلام که در الکافی، ج 1، ص 105؛ [2] علل الشرایع، ج 1، ص 9 - 10؛ التوحید، ص 98 [3] نقل شده است.