هنگام روایت آن بر شاگردان و یا شاگردان وی بدین امر تصریح نمی کرد، آیا مؤلفان کتب رجالی همچون شیخ طوسی و أبو العباس نجاشی که متذکر کتب عرضه شده بر ائمه در کتب خود شده اند، بر این امر تصریح یا اشاره نمی کردند؟

چگونه می تواند چنین امری تحقق یافته باشد در حالی که در هیچ مصدری از مصادر قدماء اندک اشاره ای بدان نشده و نخستین بار از سوی سید بن طاوس به این احتمال اشاره رفته است. (1)

بنابراین می توان به اطمینان بر نادرستی ادعای عرضۀ کافی بر امام زمان علیه السلام تأکید ورزید. (2)

دیدگاه اخباریان معتدل

قطعی الاعتبار بودن احادیث کافی

ادلۀ چندی بر اعتبار تمام احادیث کافی ذکر شده (3)که نگاهی گذرا بر این ادله و پاسخ آنها می افکنیم:

دلیل اوّل: مدایح بسیار از کافی و مؤلف آن در کلمات بزرگان صورت گرفته که از آنها اعتبار احادیث کافی استفاده می گردد، از جمله در مورد کافی گفته شده است: «لم یعمل مثله» ، بی نظیر بودن کافی و مؤلّف آن به جهت حجم گستردۀ کتاب وی نیست مجموعه های گسترده تر از کافی در آن زمان وجود داشته اند، همچون محاسن برقی و نوادر الحکمة محمد بن احمد بن یحیی اشعری، بلکه به جهت اتقان کتاب است.

از سوی دیگر در مورد اصول اربع مائه علما فرموده اند که اعتبار آنها مسلم است و نیاز به سند ندارد، بنابراین اگر کافی ، کتابی است بی نظیر، باید امتیاز اصول را به همراه امتیازات دیگر دارا باشد.

(1) فتح الأبواب، ص 182.

(2) منبع اصلی بحث: دروس قواعد رجالی آیت اللّه شبیری زنجانی، جلسۀ ششم. منابع دیگر: تجرید أسانید الکافی، ج 1، ص 8 و 9؛ مع الکلینی و کتابه الکافی، 232 - 239؛ خاتمۀ مستدرک، ج 21، ص 470 و 536 و صفحات دیگر.

(3) خاتمۀ مستدرک، ج 21، ص 463 - 505.