اعتبار کافی

در بحث اعتبار هر کتابی لازم است چند مطلب مورد بررسی قرار گیرد:

الف) صحت انتساب کتاب به مؤلف؛ به این معنی که آیا کتاب حقیقتاً توسط این مؤلف نوشته شده است یا خیر.

ب) اعتبار نسخه های موجود؛ به این معنی که آیا نسخه های موجود از کتاب با آنچه توسط مؤلف تدوین شده است مطابقت دارد.

ج) پس از مباحث فوق بحث دیگری که در اعتبار روایات کتاب مطرح است، صحت و ضعف روایات موجود در کتاب است.

الف) انتساب کتاب کافی به مرحوم کلینی

انتساب کتاب کافی به مرحوم کلینی مشهور و مسلم است. فهرست نویسان شیعه نیز از دیرباز به این امر تصریح کرده اند. عبارات زیر نمونه هایی از این مدعاست:

نجاشی (م 450 ق) می نویسد:

محمَّدُ بنُ یعقوبَ بن إسحاقَ أبوجعفرٍ الکُلَینی. . . صَنَّفَ الکتابَ الکبیرَ المعروفَ بالکُلَینی یسمَّی الکافی. (1)

و تعبیر شیخ طوسی (م 460 ق) چنین است:

محمَّدُ بنُ یعقوبَ الکُلَینی، یُکَنَّی أبا جعفرٍ. . . له کُتُبٌ، منها: کتابُ الکافی. . . . (2)

بنابراین انتساب کتاب کافی ، اعم از اصول، فروع و روضه، به مرحوم کلینی از امور مسلم و مورد اتفاق است. تنها نکته ای که در این باره به چشم می خورد شبهه ای است که از سوی یکی از اخباریان شیعه در باب انتساب روضه کافی به مرحوم کلینی مطرح شده است.

شبهه در انتساب روضه به مرحوم کلینی: بیان شد که در روضه کافی کمتر احکام فقهی به چشم می خورد و این بخش عمدتاً شامل مباحث گوناگونی همچون موعظه ها، خطبه ها و نامه های امامان علیهم السلام و قصص و تاریخ است.

به دلیل تسامحی که فقها در ادلۀ سنن (اعم از مستحبات، مکروهات، مباحث

(1) رجال النجاشی، ص 377.

(2) فهرست کتب الشیعه و اصولهم، ص 210. [1]