محمد بن یعقوب کلینی و کتاب کافی (1)

مجید معارف

چکیده

در این نوشتار از الکافی سخن به میان آمده و در آن به معرفی کلینی، سبک و روش او پرداخته است.

مشایخ و شاگردان کلینی، بررسی وجه تسمیۀ کتاب، بررسی انگیزۀ کلینی در تألیف کتاب، ملاحظاتی چند دربارۀ سیرۀ کلینی، بررسی مصادیق عدة کلینی، بازشناسی روایات صحیح در الکافی، مآخذ کلینی در تألیف کتاب عناوین مطالب این نوشته است.

ابوجعفر محمد بن یعقوب بن اسحاق کلینی رازی مؤلف نخستین کتاب از کتب اربعه شیعه می باشد. (2)در مورد سال تولد او، اطلاعاتی در دست نیست. اما وفات او در سال 329 هجری در بغداد اتفاق افتاده است. (3)زادگاه کلینی روستای کلین از توابع

(1) پژوهشی در تاریخ حدیث شیعه، مجید معارف، تهران، مؤسسه فرهنگی هنری ضریح، دوم 1376 ش. ص 460 - 491.

(2) با توجه به آن که استاد دکتر حسین علی محفوظ در ابتدای کتاب اصول کافی ترجمۀ نسبتاً مفصلی از شخصیت وآثار کلینی پرداخته است، در نوشتن این قسمت، بنای این جانب تکرار مکررات نبود، بلکه هدف اصلی از نگارش این فصل، علاوه بر به دست آوردن شناختی اجمالی از شخصیت کلینی، بررسی علل و انگیزۀ تألیف جامع حدیثی وی و شناخت سیرۀ این دانشمند بوده است. ضمناً متذکر می شود با توجه به وجود ترجمه های مفصلی که از شیخ صدوق و شیخ طوسی در کتب علمی به چشم می خورد، در مورد این دو دانشمند و جوامع حدیثی آنان نیز، همین سیره دنبال شده است.

(3) نجاشی، رجال، به رقم 1026، الکافی، ج 1 [1] زندگی نامه ص 40.