3. ابوعلی اشعری 875 روایت

4. حسین بن محمد 830 روایت

5. محمد بن اسماعیل 758 روایت

6. حمید بن زیاد 450 روایت

7. احمد بن ادریس 154 روایت

8. علی بن محمد 76 روایت (1)

باید توجه داشت که آمار فوق معرف تعداد دقیق روایات کافی نیست (2)بلکه معرف روایاتی است که با عنوان مشایخ کلینی در کتاب کافی به چشم می خورد گرچه مکرر به ثبت رسیده باشد. ضمناً از افراد فوق ردیف های اول تا چهارم و نیز ردیف هفتم از مشایخ قم بوده اند که این خود نشان از اقامت طولانی کلینی در این شهر و بهره گیری او از منابع آن حوزه، خصوصاً کتابخانه استادش علی بن ابراهیم قمی دارد و چنان که نجاشی و شیخ طوسی تذکر داده اند، پدر علی بن ابراهیم یعنی ابراهیم بن هاشم نخستین کسی بود که احادیث محدثان کوفه را در قم رواج داد (3). علی بن ابراهیم قمی، محدث و مفسر معروف گرچه خود از مشایخ کلینی می باشد لکن به جهت آن که در اواسط عمرش چشمان خود را از دست داده بود (4)، در سال های پایانی حیات در مقام بحث و تدریس قرار نداشت. از این رو کلینی احتمالاً نه با سماع و قرائت بلکه با اجازه و مناوله توانست از کتابخانه او که میراث ابراهیم بن هاشم بود استفاده کند (5). به همین ترتیب در مشایخ فوق، محمد بن اسماعیل بندفر یا بندقی ساکن نیشابور و

(1) خویی، معجم الرجال، ج 18 ص 54.

(2) باید توجه داشت که تعداد روایات کافی بر حسب شمارش شهید ثانی 16121 روایت و از نظر تقسیم بندی به شرح زیر می باشد: حدیث صحیح 5072، حدیث حسن 144، حدیث موثق 1118، حدیث قوی 302 و حدیث ضعیف 9485 عدد، در این مورد بنگرید به سید محمد مهدی بحرالعلوم، رجال ج 3 ص 331، بهبودی، گزیده کافی ص 21 (مقدمه) میرزا حسین نوری، مستدرک الوسائل، ج 3 ص 541، شیخ آغا بزرگ، الذریعه ج 17 ص 245. اما این که آیت اله خویی می نویسد: نام محمد بن یعقوب کلینی در صدر 15339 روایت می باشد منظور ایشان اولاً، روایاتی است که از کلینی در تهذیب و استبصار آمار شده است ثانیاً این آمار به استثنای روایاتی است که در صدر آنها آمده است: «عدة من اصحابنا» بنگرید به معجم الرجال، ج 18 ص 54.

(3) نجاشی، رجال، به رقم 18، شیخ طوسی، فهرست، به رقم 6.

(4) نجاشی، رجال، به رقم 680.

(5) بهبودی، گزیده من لایحضره الفقیه ج 1 ص 8 مقدمه.