قمی (م 300ق) ؛ ابو داوود، سلیمان بن سفیان؛ ابو سعید، سهل بن زیاد آدمی رازی؛ ابو العباس، عبداللّه بن جعفر بن حسین حمیری قمی؛ علی بن ابراهیم بن هاشم قمی.

مقایسه کافی با صحاح ستّه

شهید در ذکری و نیز جمعی به تبع وی نوشته اند که کافی بیش از صحاح سته اهل سنت حدیث دارد و حتی در الذریعة آمده است: احادیث صحیح بخاری حدود هفت هزار است و بقیه صحاح سته ( صحیح مسلم ، سنن ترمذی ، سنن ابو داوود ، سنن ابن ماجه ، سنن نسائی ) از نه هزار تجاوز نمی کند؛ بنابر این جمیع احادیث شش صحیح مزبور شانزده هزار است که کتاب کافی 199 حدیث بیش از آنها دارد. ولی این سخن درست نیست؛ چه کافی را اگر با اسقاط مکررات به حساب آوریم، خیلی کمتر از شانزده هزار حدیث دارد و با احتساب مکررات گرچه قریب به این تعداد می رسد، ولی صحیح بخاری نیز به این حساب 9082 حدیث (1)و صحیح مسلم شامل 7275 حدیث است؛ (2)بنابر این احادیث بخاری و مسلم به تنهایی بالغ بر 16357 حدیث می شود و چهار کتاب دیگر اهل سنت نیز گر چه کوچک تر از بخاری و مسلم است؛ ولی در سنن ابو داود 4800، (3)در سنن ترمذی حدود 5 هزار و در سنن ابن ماجه 4341 حدیث آمده است و احادیث سنن نسائی از سنن ابی داوود کمتر نیست. منتهی شمارۀ احادیث کتب اربعه، مسلماً بیش از صحاح سته است؛ زیرا مجموع احادیث کتب اربعه بالغ بر چهل هزار است؛ (4)در صورتی که صحاح سته حدود 34 هزار حدیث دارد.

به هر حال این مزیتی برای دین اسلام است که دستورات و احکام آن که از

(1) ابن خلدون، گر چه در کشف الظنون به نقل از ابن صلاح احادیث صحیح بخاری را 7275 حدیث نوشته، ولی ظاهراً وی در نقل از ابن صلاح اشتباه کرده است.

(2) تقریب التهذیب، به نقل از علم الحدیث.

(3) تقریب التهذیب، به نقل از علم الحدیث.

(4) احادیث کافی 16199 (به نقل آقای غفاری 15176) ، من لا یحضره الفقیه 5044، تهذیب 13590 (یا 15181، غفاری) و استبصار 5511 حدیث که جمعاً 40344 حدیث است؛ گر چه احادیث استبصار نوعاً در تهذیب آمده است.