سال 2 ق = 3 62 ـ 624 م

رویدادها

تغییر قبله از بیت المقدس به سوی کعبه (پانزدهم ماه شعبان).

وجوب روزه ماه رمضان، نماز عید فطر، زکات فطر و نماز عید قربان.

ازدواج علی بن ابی‌طالب با فاطمه زهرا، دختر پیامبر اکرم صلی‌الله‌علیه‌و‌آله .

تغییر مسیر کاروان های تجاری قریش، پس از جنگ بدر از راه شام به راه عراق.

وقایع نظامی

غزوه‌ها و سریّه‌ها

پیامبر صلی‌الله‌علیه‌و‌آله فرستادن گروه‌های نظامی را پی می‌گیرد، از جمله:

ـ غزوه بنی‌ضمره که درآن، پیامبر صلی‌الله‌علیه‌و‌آله به جنگ بنی ضمره (هم‌پیمان قریش) رفت، ولی آنان با وی از در مسالمت درآمدند (ماه صفر).

ـ غزوه ذات العشیرة و غزوه بواط که پیامبر صلی‌الله‌علیه‌و‌آله برای تعرّض به کاروان‌های قریش تدارک دید (ماه ربیع الاخر).

ـ سریه عبدالله بن جحش برای کسب اخبار از قریش (ماه رجب).

ـ غزوه بدر کبری که به پیروزی بزرگی برای مسلمانان و کشته شدن بزرگان قریش انجامید(هفدهم ماه رمضان).

ـ غزوه یهود بنی قینقاع که به دلیل نقض پیمان با پیامبر صلی‌الله‌علیه‌و‌آله و تحریک و تعرض علیه مسلمانان صورت گرفت و پیامبر صلی‌الله‌علیه‌و‌آله ایشان را محاصره کرد و آنان تسلیم شدند. آن‌گاه به فرمان پیامبر از مدینه اخراج شده، بخشی به سوی خیبر رفتند و بخشی راهی شام شدند.

ـ غزوه «قرقرة الکدر» یا «سویق». به پیامبر صلی‌الله‌علیه‌و‌آله خبر رسید که ابوسفیان در صدد تدارک جنگ با مسلمانان و گرفتن انتقام جنگ بدر است. پیامبر صلی‌الله‌علیه‌و‌آله برای رویارویی با او روانه شد تا به قرقرة الکدر رسید، اما پیش از آن ابوسفیان با همراهانش به مکه بازگشت و آن‌چه از آذوقه سفر (سویق = آرد) به همراه داشتند، فرو افکندند تا سبک‌بارتر خود را نجات دهند.

درگذشتگان

ابوالبختری.

ابوجهل.

ابولهب.

رقیّه دختر پیامبر صلی‌الله‌علیه‌و‌آله .

شیبة بن ربیعه.

عبیدة بن حارث.

عتبة بن ربیعه.

عثمان بن مظعون.

عقبة بن ابی‌معیط.

نضر بن حارث.

نوفل بن خویلد.

ابوالبختری

ابوالبختری، عاص بن هشام بن حارث بن اسد بن عبدالعزّی، از بزرگان قریش در جاهلیت و از کسانی بود که در نقض پیمان مشرکان قریش، مبنی بر قطع رابطه با بنی‌هاشم و بنی‌عبدالمطلب نقش داشت و برای زیر پا نهادن آن با دیگران، همداستان شد. در مورد آزار پیامبر چیزی از او نقل نشده، ولی در آغاز دعوت، مردم را از گرایش به او باز می‌داشت. در جنگ بدر همراه مشرکان و هم‌پیمانان آنان حضور داشت. پیامبر صلی‌الله‌علیه‌و‌آله ، یاران خود را از کشتن او باز داشت، ولی مجذّر بن زیاد بلویّ در نبردی تن به تن او را به قتل رساند. او با شرمندگی خدمت پیامبر صلی‌الله‌علیه‌و‌آله رسید و گفت : قسم به آن که تو را به حق بر انگیخت ، کوشش کردم او را به اسارت گرفته، نزد تو بیاورم، ولی جز به جنگ راضی نشد ، به ناچار با او نبرد کردم و او را کشتم.[2]

ابوجهل

ابوالحکم، عمرو بن هشام بن مغیرة بن عبدالله، از بنی‌مخزوم که یکی از بزرگان، هوشمندان و دلاوران قریش در جاهلیت بود. پیامبر صلی‌الله‌علیه‌و‌آله به او کنیه ابوجهل داد، هنوز مو بر صورتش نروییده بود که قریش او را به مهتری برگزیده، با کهنسالان وارد دارالنّدوه کردند. ( 169)او از سرسخت‌ترین دشمنان پیامبر صلی‌الله‌علیه‌و‌آله و مسلمانان به حساب می‌آمد و مستضعفان آنان را در مکه اذیت و آزار می‌داد. وی در 54 سالگی در جنگ بدر کشته شد.[3]

ابولهب

عبدالعزّی فرزند عبدالمطلب بن هاشم قرشی، عموی پیامبر صلی‌الله‌علیه‌و‌آله و از سرسخت‌ترین دشمنانش بود. پیامبر صلی‌الله‌علیه‌و‌آله او را ابولهب نامید. هنگامی که پیامبر صلی‌الله‌علیه‌و‌آله به فرمان الهیِ « وانذر عشیرتک الاقربین»[4]، مکلف به دعوت خاندانش (قریش) به توحید شد، آنان را دعوت کرد و همگان پذیرفته، نزد او گرد آمدند. پس از سخنان پیامبر صلی‌الله‌علیه‌و‌آله ابولهب به اوگفت: آیا برای همین ما را جمع کردی؟ آن‌گاه این سوره نازل شد: « تبت یدا ابی‌لهب وتبّ * ما أغنی عنه ماله وما کسب * سیصلی ناراً ذات لهب * وامرأئة حمالة الحطب * فی جیدها حبل من مسد»[5]. در این آیات به ابولهب و زنش، ام جمیل دختر ابوسفیان و خواهر معاویه، وعده عذاب داده شد. ام جمیل نسبت به پیامبر صلی‌الله‌علیه‌و‌آله هر گونه دشمنی را روا می‌داشت و همو بود که بر سر راه پیامبر صلی‌الله‌علیه‌و‌آله خار و خاشاک می‌ریخت و همواره کینه و دشمنی شوهرش را علیه پسر برادرش (پیامبر) برمی‌انگیخت.

[ 1 ] . سه‌شنبه اول محرم سال 2 = 5 ژوئیه سال 623 ؛ یک‌شنبه چهارم رجب سال 2 = اول ژانویه سال 624 .

[2] . الاعلام زرکلی، ج1، ص11 ؛ الاستیعاب، ص1459 ؛ سیره ابن هشام، ج 1، ص246، 295 و 354.

[3] . الاعلام زرکلی، ج5، ص261 ؛ تاریخ طبری، ج2، ص454 ؛ تاریخ ابن اثیر، ج2، ص127 ؛ عیون الاخبار، ج1، ص230 ؛ دائرة المعارف الاسلامیه، ج1، ص443.

[4] . شعراء (26) آیه 214 : خویشاوندان نزدیکت را بترسان.

[5] . مسد (111) آیه 1 ـ 5 : دست‌های ابولهب ؛ بریده باد و هلاکت بر او باد، دارایی او و آن‌چه به دست آورده بود، به حالش سود نکرد ؛ زود است که به آتشی شعله‌ور در افتد ؛ و زنش هیزم‌کش است و بر گردن خود ریسمانی از لیف خرما دارد .