ابولهب با شنیدن شکست قریش در جنگ بدر و کشتگان آن درگذشت.[1]

رقیه دختر پیامبر صلی‌الله‌علیه‌و‌آله

او دختر پیامبر خدا صلی‌الله‌علیه‌و‌آله از خدیجه دختر خویلد است. در دوره جاهلیت به همسری عتبة بن ابی‌لهب بن عبدالمطلب درآمد. هنگام ظهور اسلام و با نزول سوره «تبت یدا ابی لهب» ابولهب خشمگین شده، به پسر خود دستور داد تا از همسرش رقیه ـ که پس از اسلام آوردن مادرش مسلمان شده بود ـ جدا شود. پس از آن به همسری عثمان بن عفان درآمد و در هجرت به حبشه با او همراه بود و با همو به مدینه آمد و در آن‌جا درگذشت. عثمان سپس با خواهر او ام‌کلثوم ازدواج کرد و از این روی «ذوالنورین» لقب گرفت.[2]

شیبة بن ربیعه

او شیبة بن ربیعة بن عبد شمس بن عبد مناف از بزرگان قریش در دوره جاهلیت و یکی از کسانی بود که آیه « کما انزلنا علی المقتسمین»[3]. درباره آنان نازل شد. آنان هفده تن از مردان قریش بودند که در آغاز ظهور اسلام کنترل گذرگاه‌های کوهستانی منتهی به مکه را میان خود تقسیم کردند و کار آنان در مراسم حج، بازداشتن مردم از تماس با پیامبر صلی‌الله‌علیه‌و‌آله بود. شیبه در جنگ بدر حضور یافت و در همان جنگ کشته شد.[4]

عبیدة بن حارث

ابوحارث، عبیدة بن حارث بن عبدالمطلب بن عبد مناف قرشی، پسرعموی پیامبر صلی‌الله‌علیه‌و‌آله و از نخستین مسلمانان بود. پیامبر صلی‌الله‌علیه‌و‌آله وی را همراه هشتاد تن از مهاجرین در سال اول هجرت برای تعرض به کاروان‌های قریش اعزام کرد. چون به ناحیه «أحیاء» رسید، با گروه فراوانی از قریش برخورد کرد، امّا بین آنان جنگی صورت نگرفت. در این سریّه، سعد بن ابی‌وقاص نیز حضور داشت. او تیری به سوی دشمن پرتاب کرد و این اولین تیری بود که در اسلام رها شد. عبیده در جنگ بدر به شهادت رسید.[5]

عُتبة بن ربیعه

ابوالولید، عتبة بن ربیعة بن عبد شمس بن عبدمناف، بزرگ قریش و یکی از مهتران آنان در جاهلیت بود. وی از کسانی بود که به صاحب رأی بودن و حلم و فضل و نفوذ کلام توصیف شده است. در جنگ «فِجار» برای صلح میان هوازن و کنانه میانجیگری کرد و هر دو گروه، به حکم او تن دادند. وی در جنگ بدر در صف مشرکان

حضور یافت و علی بن ابی‌طالب او را کشت.[6]

عثمان بن مظعون

ابوالسائب، عثمان بن مظعون بن حبیب بن وهب قرشی جُمَحی، چهاردهمین مردی بود که اسلام آورد. او در جنگ بدر حضور داشت و پس از بازگشت از آن درگذشت. زمانی عثمان می‌خواست رهبانیت پیشه کند، از این رو خانه‌ای برگزید و در آن به عبادت نشست، اما پیامبر صلی‌الله‌علیه‌و‌آله نزد او آمد و چهارچوبه در را گرفت و فرمود: ای عثمان، خداوند مرا برای رهبانیت مبعوث نکرد (و این سخن را سه بار تکرار کرد) و بهترین دین نزد خداوند، دینی توحیدی و سهل‌گیر است. پیامبر صلی‌الله‌علیه‌و‌آله بدین گونه او را از عزلت‌گزینی منع کرد. هنگامی که او درگذشت، پیامبر صلی‌الله‌علیه‌و‌آله با چشمانی اشک بار او را بوسید. وی اولین مهاجری بود که در مدینه درگذشت.[7]

عقبة بن ابی معیط

ابوالولید، عقبة بن ابان (ابومعیط) بن ذکوان بن امیة بن عبدشمس، از افراد صاحب منزلت قریش در جاهلیت بود. اذیت و آزارش نسبت به مسلمانان، در آغاز دعوت به اسلام فزونی گرفت. مسلمانان در جنگ بدر او را به اسارت گرفته، کشتند و مصلوب کردند. او اولین مصلوب در اسلام بود.[8]

نضر بن حارث

نضر بن حارث بن علقمة بن کلدة بن عبدمناف از بنی‌عبدالدّار، پسر خاله رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌و‌آله و از شجاعان و برجستگان قریش به شمار می‌رفت. وی پرچمدار قریش در جنگ بدر بود. پس از علنی شدن اسلام در مکه هم‌چنان برعقیده و آیین جاهلیت باقی ماند و پیامبر را بسیار آزرد. آگاهی‌هایی درباره‌کتاب‌های ایرانیان و دیگر اقوام داشت و تاریخ آنان در حیره را خوانده بود. هنگامی که پیامبر صلی‌الله‌علیه‌و‌آله در میان جمعی، از خدا و امت‌های گذشته و نزول عذاب الهی بر آنان یاد می‌کرد، نضر نیز در جمع قریش ماجراهای پادشاهان ایران را بازگو می‌کرد و می‌گفت: سخن ما بهتر از کلام اوست. محمد افسانه‌های پیشینیان (اساطیر الاولین) را بازگو می‌کند.

مسلمانان او را در جنگ بدر به اسارت گرفتند و پس از پایان جنگ در محلی به نام «اثیل» (در نزدیکی بدر) به دستور پیامبر کشتند. خواهرش قتیله دختر حارث در رثای او قصیده مشهوری سرود که مطلع آن چنین است:

«ای سواری که آهنگ سرزمین «أثیل» داری و به خواست خدا ؛ در پنجمین بامداد رحیل بدان جا خواهی رسید.

[1] . الاعلام زرکلی، ج4، ص134 ؛ تاریخ ابن اثیر، ج2، ص60 ؛ المحبّر، ص 157 ؛ دائرة المعارف الاسلامیه، ج1، ص 589.

[2] . الاعلام زرکلی، ج 3، ص 58 ؛ الطبقات الکبری، ج8 ، ص 36 ؛ اعلام النساء، ج 1، ص 457 ؛ اُسد الغابه، ج 7، ص114 ؛ سیر اعلام النبلاء، ج2، ص177.

[3] . حجر (15) آیه 90 : همانند عذابی که بر تقسیم کنندگان نازل کردیم.

[4] . الاعلام زرکلی، ج 3، ص264 ؛ تاریخ طبری، ج2، ص445 ؛ المحبّر، ص160 ـ 161.

[5] . تاریخ طبری، ج2، ص404 ؛ تاریخ ابن اثیر، ج2، ص125 ؛ اُسد الغابه، ج3، ص553 و 554 ؛ سیره ابن هشام، ج1، ص 591 ـ 595.

[6] . الاعلام زرکلی، ج4، ص395 ؛ تاریخ ابن اثیر، ج2، ص125 ؛ بلوغ الإرب، ج1، ص241.

[7] . الاعلام زرکلی، ج4، ص278 ؛ الاستیعاب، ج3، ص 1055 ؛ الإصابه، ج2، ص453 ؛ سیره ابن هشام، ج1، ص364 ـ 369 ؛ اُسد الغابه، ج3، ص598 ؛ سیر اعلام النبلاء، ج1، ص110 ـ 115.

[8] . الاعلام زرکلی، ج5، ص36 ؛ تاریخ ابن اثیر، ج2، ص74 ؛ تاریخ طبری، ج2، ص459.