سال 48 ق = 668 ـ 669 م

رویدادها

قتل کنستانتین سوم، امپراتور روم در سیسیل و نصب پسرش، کنستانتین چهارم.

وقایع نظامی

غزوات

سرزمین روم: مالک بن هبیره سکونی از طریق دریا به روم حمله می‌برد. معاویة بن ابی‌سفیان گروهی برای شناسایی به فرماندهی فضالة بن عبدالله انصاری به قسطنطنیه می‌فرستد تا از خط دفاعی بیزانسی‌ها در پایتخت (قسطنطنیه) آگاه شود.

درگذشتگان

عمره دختر مرداس.

کنستانتین سوم.

عمره دختر مرداس

عمره، دختر مرداس بن ابی عامر سلمی مادرش «خنساء» بود. او نیز چون مادرش شاعر بود. دو برادر داشت: یزید و عبّاس. یزید به انتقام قیس بن اسلت کشته شد و عباس در سال ششم هجری در شام درگذشت. عمره برای آنان مرثیه می‌خواند و ناله می‌کرد. داستان او بسیار شبیه ماجرای مادرش بود که پیش‌تر اتفاق افتاده بود.[2]

کنستانتین سوم

او پسر کنستانتین دوم معروف به «کنستانس دوم» است. در یازده سالگی جانشین پدر شد. مشهور به این بود که حاکمی فعّال و تواناست. به اندازه توانش برای جلوگیری از پیش‌روی اعراب کوشید و تلاش کرد که مصر را بازپس گیرد. از این‌رو در سال 645 م (25 ق) نیرویی به رهبری فرمانده «مانوئل» تدارک دید و بر اسکندریه چیره شد و بدین ترتیب، معاهده بابلیون را که «کیروس» فرمانده رومی با عمرو بن عاص منعقد کرده بود و بر اساس آن رومی‌ها باید اسکندریه را تخلیه می‌کردند، نقض کرد. بار دیگر عمرو به اسکندریه بازگشت، و آن را محاصره نمود، و رومی‌ها را از آن‌جا راند و فرمانده بیزانس را در 646 م شکست داد. در همان هنگام کنستانتین در پی بازپس‌گیری شام برآمد و نیرویی به آن‌جا فرستاد که معاویه آن را دفع نمود. در روزگار او عرب‌ها بر شمال افریقیه و قبرس و ارمنستان مستولی شدند و پس از حمله به جزیره رودوس آن را به تصرف درآوردند. اعراب در نبرد ذات الصواری، که در مقابل ساحل «لیکیا» و نزدیکی مرز «فونیکس» در سال 654 م (34 ق) رخ داد، ناوگان بیزانس را نابود کردند.

این ناوگان که امپراتور کنستانتین فرمانده آن بود، قصد داشت روم

را دوباره به دست گیرد و آن را مرکز قدرت امپراتوری قرار دهد، ولی «لومبارد»ها مقاومت کردند و او را از رسیدن به هدفش باز داشتند. عرب‌ها در روزگار او هر ساله حملاتی را به آناتولی برده، شهرهای آن ناحیه را ویران می‌کردند. او در صدد انتقال مرکز حکومت خود به سرقوسه سیسیل بر آمد تا مانع هجوم مسلمانان شود و آن‌چه از سرزمین افریقیه که در اختیار دولت بیزانس مانده بود حمایت کند، ولی ارتش به سبب شکست جنگی او طرح کشتن او را پی‌ریختند و پسرش، کنستانتین چهارم، جانشین او شد.[3]

پی نوشت‌ها

[ 1 ] . یک‌شنبه اول محرم سال 48 = بیستم فوریه سال 668 ؛ دوشنبه 22 ذی القعده سال48 = اول ژانویه سال 669 .

[2] . الاعلام زرکلی، ج5، ص235.

[3] . فرهنگ لاروس ؛ لولیم لانگر، موسوعه تاریخ العالم، ج2، ص 479 ؛ الروم وصلاتهم، ج1، ص 225 و 257 ؛ ابراهیم احمد العدوی ، الامپراطوریه البزنطیه والدولة الاسلامیه، ص55.

سال 49 ق = 669 ـ 670م

رویدادها

عزل مروان بن حکم از ولایت مدینه و نصب سعید بن العاص بر آن‌جا.

عزل معاویة بن حدیج از حکومت افریقیه و نصب عقبة بن نافع بر آن.

وقایع نظامی

جنگ‌ها و فتوحات

دریای مدیترانه: عقبة بن نافع به سیسیل حمله می‌کند و با کسب غنایمی از سرقوسه بازمی‌گردد.

افریقیه: عقبة بن نافع به صحرا حمله برده، فزّان، قفصه و قسطیلیه را فتح می‌کند.

شورش‌ها

خوارج: شورش شبیب خارجی در کوفه و سرکوب شورش، به وسیله مغیرة بن شعبه، امیر کوفه.

تهاجم رومیها: رومی‌ها از سوی دیگر به سواحل شام حمله می‌کنند.

درگذشتگان

عبدالعزیز بن زراره کلابی.

عبدالعزیز بن زراره کلابی

از قهرمانان دلاور، و از جمله کسانی که همراه یزید بن معاویه، در لشکرکشی به روم و محاصره قسطنطنیه شرکت کرد. او به میدان جنگ آمد و با رومیان می‌جنگید و به استقبال شهادت می‌رفت، اما کشته نشد. آن‌گاه این ابیات را سرود:

[ 1 ] . یک‌شنبه اول محرم سال 48 = بیستم فوریه سال 668 ؛ دوشنبه 22 ذی القعده سال48 = اول ژانویه سال 669 .

[ 2 ] . الاعلام زرکلی، ج5، ص235.

[ 3 ] . فرهنگ لاروس ؛ لولیم لانگر، موسوعه تاریخ العالم، ج2، ص 479 ؛ الروم وصلاتهم، ج1، ص 225 و 257 ؛ ابراهیم احمد العدوی ، الامپراطوریه البزنطیه والدولة الاسلامیه، ص55.

[ 4 ] . جمعه اول محرم سال 49 = نهم فوریه سال 669 ؛ سه‌شنبه دوم ذی الحجه سال 49 = اول ژانویه سال 670 .