نوشته و خلافت را بر او عرضه داشت. امام برای این که مبادا این امر وسیله ای برای به دام انداختن او باشد، با ابوالعباس تماس گرفت و قضیه را به وی اطلاع داد. بعد از آن اسماعیل، فرزند امام جعفر(علیه السلام)، مخفی گاه بسام را به آنان نشان داد. بسام دست گیر شد و او و پسرش را کشتند.[1]

شیبان یشکری

شیبان بن عبدالعزیز یشکری، از بزرگان حروریه و فرمانده شجاع آنان بود. بعد از قتل ضحاک شیبانی در سال 138 ق حکومت حروریه را به وی سپردند. در اطراف ماردین به جنگ با مروان بن محّمد پرداخت. در این نبرد چهل هزار جنگ جو، وی را همراهی می کردند. آن گاه به سوی موصل رفت مردم آن جا به وی ملحق شدند. مروان بن محمّد، عامر بن ضباره را به جنگ وی فرستاد. عامر، شیبان را شکست داد و او و پیروان حروری اش بعد از درگیری هایی به بصره بازگشتند. سپس شیبان در عمان پناه گرفت و در سال 134 ق در آن دیار کشته شد.[2]

منصور بن جمهور

منصور بن جمهور بن حصن بن عمرو کلبی، امیری از قهرمانان عصر اموی که در «مزّه» در اطراف دمشق سکونت داشت. در سال 126 ق در کنار یزید بن ولید علیه پسر عمویش، ولید ثانی، فرزند یزید، شورش کرد. سپس روانه عراق شد. گویند: وی حکمی جعلی را از زبان یزید در خصوص حکومت بر عراق ساخته و چهل روز بر آن جا حکومت کرد. زمانی که برکنار شد، به عبداللّه بن معاویه (طالبی) ـ که در حال شورش علیه بنی امیه بود ـ پیوست. چون مروان بن محمّد خلافت را به دست گرفت، عامر بن ضبارة را برای جنگ با «طالبی» روانه ساخت. منصور به سند گریخت و مدّتی بر آن سامان چیرگی یافت. در سال 132 ق هنگامی که سفّاح حکومت رابه دست گرفت، وی را به پاداش رویگردانی از بنی امیه و پیوستن به عباسیان بر حکومت سند ابقا کرد; امّا چون ابومسلم بر خراسان حاکم شد، به سال 134 ق عبدالرحمان بن مسلم عبدی را به حکومت سند گمارد. منصور از واگذاری حکومت به وی خودداری کرد و علیه او شورید. ابومسلم لشکری را به فرماندهی موسی بن کعب به جانب وی گسیل داشت.منصور در این نبرد شکست خورد و در بیابان های بین سند و سیستان درگذشت.[3]

پی نوشت ها

[1] . جمعه اوّل محرم سال 134 = 30 ژوئیه سال 751 ; شنبه 8 جمادی الثانی سال 134 = اوّل ژانویه سال 752 .

[2] . ازدی، تاریخ الموصل، ص 140 ; تاریخ ابن اثیر، ج 5، ص 450.

[3] . الاعلام زرکلی، ج 3، ص 263 ; تاریخ طبری، ج 7، ص 349 ; تاریخ ابن اثیر، ج 5، ص 353.

[ 4 ] . الاعلام زرکلی، ج 8 ، ص 235، تاریخ خلیفة بن خیاط، ص 251 252 ; تاریخ طبری و ابن اثیر، حوادث سال 126 136 ق ; ابن خلدون، ج 3، ص 233.

سال 135 ق = 752 ـ 753 م

رویدادها

* ابوالعباس سفّاح، شهر هاشمیه را در نزدیکی شهر انبار بنا کرد.

* ابوجعفر منصور پس از بازگشت از بازدید خراسان خلیفه سفّاح را از ابومسلم برحذر داشت.

* قبیله بنی جلندی به رهبری جلندی بن مسعود بن جعفر ازدی، حکم رانی بر اباضیان را در عمان بدست گرفتند.

* نصب یحیی بن محمّد بن علی عباسی (برادر خلیفه) به امارت فارس.

وقایع نظامی

فتوحات و لشکرکشی ها

* دریای مدیترانه: عبدالرحمان بن حبیب فهری، حاکم افریقا، حمله ای را به فرماندهی برادرش، عبداللّه بن حبیب به جزیره سیسیل ترتیب داد. او در این حمله پیروز شد و همراه با غنایمی بازگشت; آن گاه به جزیره سردینیه حمله برده و با اهالی آن جا مشروط به پرداخت جزیه، با وی مصالحه کرد.

* شورش ها در ماوراءالنهر: زیاد بن صالح حارثی به خاطر ظلم و ستم ابومسلم، علیه وی قیام کرد. ابومسلم به جنگ با او پرداخت و زیاد، به مکر و حیله کشته شد.

* افریقا: شورش بربر در تلمسان و سرکوب آنان توسط عبدالرحمان بن حبیب و پس گرفتن تلمسان.

درگذشتگان

* رابعه عدویه.

* زیاد حارثی.* سلیمان خزاعی.

* یحیی بن محمّد بن علی عباسی.

رابعه عدویه

ام الخیر، رابعه دختر اسماعیل عدویه آزاد شده آل عتیک بصره، زنی پاک دامن و بلندآوازه، از اهالی بصره و تولد یافته در همان شهر بود. حکایاتی در خصوص عبادت و پرهیزگاری او نقل شده است و نیز اشعاری صوفیانه از وی به جا مانده که در آنها از عشقِ خدایی سخن به میان آمده است. در بیت المقدس وفات یافت. قبرش که محل زیارت زائران است، از جانب مشرق در خارج از قدس و بر قله کوهی به نام «طور» قرار دارد. عشق و محبّت او به خداوند، جایی برای محبت به غیر خدا در او باقی نگذاشت. در خصوص محبّت خدا ابیاتی مشهور دارد که در آنها با راز و نیاز به درگاه خدا می گوید:

[ 1 ] . ازدی، تاریخ الموصل، ص 140 ; تاریخ ابن اثیر، ج 5، ص 450.

[ 2 ] . الاعلام زرکلی، ج 3، ص 263 ; تاریخ طبری، ج 7، ص 349 ; تاریخ ابن اثیر، ج 5، ص 353.

[ 3 ] . الاعلام زرکلی، ج 8 ، ص 235، تاریخ خلیفة بن خیاط، ص 251 ـ 252 ; تاریخ طبری و ابن اثیر، حوادث سال 126 ـ 136 ق ; ابن خلدون، ج 3، ص 233.

[ 4 ] . سه شنبه اوّل محرّم سال 135 = 18 ژوئیه سال 752 ; دوشنبه 20 جمادی الثانی سال 135 = اول ژانویه سال 753 .