گفتار اوّل: احکام لقيط

1. مفهوم لقيط در لغت و اصطلاح

از جمله مباحثي که در فقه در ارتباط با حقوق کودک مطرح مي‌باشد، احکام طفل لقيط است.

توضيح اين‌که اشياي گمشده که افراد آن‌ها را مي‌يابند، تحت سه عنوان قرار مي‌گيرد: يا مال است که آن‌را لقطه مي‌نامند يا حيوان که آن‌را ضالّة (گمشده) گويند و يا انسان (طفل صغير) و آن را لقيط مي‌خوانند.

بنابراين مقصود از لقيط در لغت[1] و فقه[2] کودک صغيري است که در حاشيه خيابان‌ها يا مساجد و ديگر اماکن عمومي بدون سرپرست يافت مي‌شود و توانايي حفظ و نگهداري خود را ندارد و پدر و مادرش معلوم نيست. البتّه در اين‌که آيا طفل مميّز که گاهي بي سرپرست يافت مي‌شود، مشمول احکام لقيط قرار مي‌گيرد يا خير؟ ميان فقيهان دو نظريّه مطرح مي‌باشد:

بعضي معتقدند عنوان لقيط بر طفل مميّز صدق نمي‌کند، زيرا او قادر به حفظ و نگهداري خويش مي‌باشد.[3] ولي نظريّه مشهور در بين فقها[4] اين است که بين طفل مميّز و

[1] . ر. ک: ابن اثير، النهاية في غريب الحديث و الاثر 4: 264؛ لسان العرب 5: 514؛ مجمع البحرين 3: 1640.

[2] . المبسوط 3: 336؛ شرائع الاسلام 3: 283؛ قواعد الاحکام 2: 200؛ مسالک الافهام 12: 461؛ جامع المقاصد 6: 97.

[3] . رياض المسائل 14: 138؛ مفتاح الکرامة 6: 89؛ مجمع الفائدة والبرهان 10: 393 ـ 394.

[4] . شرائع الاسلام 3: 283؛ قواعد الاحکام 2: 200؛ مسالک الافهام 12: 462؛ جواهر الکلام 38: 149؛ تحرير الوسيلة 2: 233.