گفتار اوّل: حق حضانت

1. حضانت در لغت و اصطلاح فقه

حضانت (به فتح و کسر حاء) از حضن گرفته شده است. در لغت به بين زير بغل تا پهلو و بين سينه و بازوان، و جانب و کنار را حضن مي‌گويند و حضانت نيز به معناي حفظ و نگهداري کودک، در کنار گرفتن و پرستاري و مراقبت[1] از وي مي‌باشد. و در اصطلاح فقها، عبارت است از ولايت و سلطنت بر تربيت کودک و انجام آن‌چه به مصلحت اوست، از قبيل حفظ و نگهداري وي، نظافت، پرستاري و تربيت.[2] به طور کلّي، به کار بردن وسائل لازم براي بقا و نمّو و بهداشت جسمي و روحي طفل، مانند دادن خوراک، پوشانيدن لباس پاکيزه، تميز نگه داشتن طفل به وسيله شستشو و امثال آن به مقتضاي سن او مي‌باشد.

برخي از صاحب‌نظران در حقوق مدني، حضانت را اين‌گونه تعريف کرده است: «حضانت عبارت است از اقتداري که قانون به منظور نگهداري و تربيت اطفال به پدر و مادر آنان اعطا کرده است».[3]

[1] . ر. ک: لسان العرب105:2، معجم مقابيس اللغة73:2، اقرب الموارد671:1، مجمع البحرين422:1، فرهنگ بزرگ سخن2539:3.

[2] . ر. ک: قواعد الاحکام101:3، مسالک الافهام421:8، رياض المسائل 144:12، جامع المدارک 4: 472 ـ 473، تفصيل الشريعة (کتاب النکاح): 556.

[3] . ناصر کاتوزيان، دوره مقدماتي حقوق مدني ـ خانواده: 379.