2. وجوب حضانت

حضانت کودک، حق و تکليف طبيعي و فطري پدر و مادري است که او را به دنيا آورده‌اند، زيرا بشر به طور طبيعي و ذاتي، فرزندان خود را دوست دارد و به آن‌ها عشق مي‌ورزد. بسياري از پدر و مادرها حاضرند سختي و ناراحتي تحمّل نمايند تا فرزندانشان راحت باشند، از آسايش خود بگذرند تا آن‌ها آسايش داشته باشند. آنان تمايل دارند املاک و دارايي خود را در اختيارشان قرار دهند، اين خصلت اختصاص به انسان ندارد، حيوانات نيز اين‌گونه مي‌باشند. اسلام اين فطرت ذاتي انسان را کامل نموده و در حقيقت با بيان ضوابط و قوانيني آن را در چارچوب مشخص قرار داده است تا اگر پدر و مادر در اين خواسته توافق نداشتند، با رعايت قوانين شرعي آن‌چه به مصلحت کودک است، انجام شود.

به هر صورت از مجموع ادلّه‌اي که در کتاب و سنّت آمده است استفاده مي‌شود، حضانت کودک بر والدين او و در صورتي که پدر و مادر نداشته باشد، بر اجداد و ديگر بستگان وي، شرعاً واجب است.

ادلّه فقهي اين حکم

1ـ خداوند مي‌فرمايد: هيچ کدام از پدر و مادر حق ندارند به کودک ضرر بزنند. (لا تُضارَّ والِدَةُ بِوَلَدِها وَ لا مَولُودٌ لَهُ بِوَلَدِهِ).[1] از اين آيه استفاده مي‌شود، پدر و مادر نبايد در هيچ موردي موجب ضرر بر فرزند خود باشند.[2]

برخي از مفسّران، آيه را اين‌گونه معني کرده‌اند: پدر و مادر نبايد در وظايفي که نسبت به طفل دارند، کوتاهي نمايند، بلکه بايد به گونه‌اي عمل کنند که موجب ضرر بر فرزند نباشد.[3]

بديهي است عدم حضانت کودک توسط پدر و مادر موجب ضرر بر او است که به طور التزامي اين آيه آن را نفي و منع نموده است.

[1] . سوره بقره233:2.

[2] . ر. ک: تفسير مجمع البيان 114:2، تفسير المنار346:2.

[3] . البحر المحيط225:2، التفسير المنير في العقيدة و الشريعة 729:1.