گفتار دوّم: حق تعليم و تربيت

1. تربيت در لغت

تربيت در لغت از ماده «ربا» به معني «زاد و نما»؛ افزايش يافت، نمّو کرد، گرفته شده است[1]. در لسان العرب مي‌نويسد: «ربا الشيئ يربو ربواً و رباءً: ‌اي زاد و نما».[2]

هم‌چنين تربيت از کلمه «ربّ» به معني مالک، سيد و مربّي اشتقاق مي‌يابد و اين‌گونه معني مي‌شود: انجام وظيفه کردن به شيوه نيکو و پسنديده.

«ربّ ولده و الصبي يربّه ربًا»[3]، يعني کودکِ خود را نيکو تربيت کرد و براي او به نحو شايسته انجام وظيفه نمود.

2. تعريف تربيت

با در نظر گرفتن مفهوم لغوي، مي‌توان تربيت را اين‌گونه تعريف کرد: تربيت عبارت است از انتخاب رفتار و گفتار مناسب، ايجاد شرايط و عوامل لازم و کمک به شخص مورد تربيت، تا بتواند استعدادهاي نهفته اش را در تمام ابعاد وجودي خويش به طور هماهنگ پرورش داده و شکوفا سازد و به سوي هدف و کمال مطلوب، به تدريج حرکت کند.

[1] . مصباح المنير: 217، مجمع البحرين2: 670 ـ 671.

[2] . لسان العرب29:3.

[3] . همان: 14.