مقصود از تربيت کودک به طور خاص آن است که مربّي، اعم از پدر، مادر، معلّم و... ، طفل را در بُعد روحي و اخلاقي پرورش دهد، به گونه‌اي که جسم و جان و عقل و علم او افزايش يابد و در اين‌باره به طوري انجام وظيفه نمايد که آن‌چه به مصلحت اوست از امور مربوط به دين و دنياي وي، انجام پذيرد.

اين معني را مي‌توان از بعضي آيات قرآن استفاده کرد، مانند آن‌که مي‌فرمايد: (وَ قُل رَّبَّ ارحَمهُمَا کَمَا رَبَّيَانِي صَغِيرًا)[1]. يعني براي پدر و مادر خويش از درگاه خداوند در زمان حياتشان طلب مغفرت و رحمت بنما، پاداش آن‌چه تو را در کودکي تربيت نموده‌اند.[2]

لفظ «رحمت» در آيه شريفه در برگيرنده همه کارهاي پسنديده مربوط به دين و دنياست و شخص از پروردگار خويش درخواست مي‌نمايد، آن‌گونه که پدر و مادر نسبت به کارهاي پسنديده مرا تربيت کرده و به من احسان نمودند، آن‌ها را مشمول رحمت و مغفرت خويش قرار ده.[3]

از کلمه «اِرحَمهُمَا» استفاده مي‌شود پدر و مادر بايد بر اساس محبّت، فرزندان خود را تربيت نمايند. هم‌چنين از کلمه «رَبَّياني» استفاده مي‌شود انسان بايد از مربيان خود تشکّر و قدرداني کند.[4]

3. تربيت در اصطلاح فقه و حقوق

در عبارات فقها اصطلاح خاصّي در تعريف تربيت يافت نشد و مقصود آن‌ها از اين واژه همان معني لغوي است، بدان جهت به زني که طفل را شير مي‌دهد و او را نظافت و نگهداري و در جهت مصلحت او انجام وظيفه مي‌نمايد «مربيّه» مي‌گويند.[5]

[1] . سوره اسراء24:17.

[2] . مجمع البيان241:6.

[3] . ر. ک: تفسير الکبير(19 ـ 21): 327.

[4] . ر. ک: تفسير نمونه71:12به بعد.

[5] . شرائع الاسلام54:1، جواهر الکلام231:6، جامع المدارک222:1.