8. اهميت تعليم و تربيت در دوران کودکي

دوران کودکي[1] انسان از تمام حيواناتي که دوران کودکي دارند، طولاني‌تر است.

بعضي از حيوانات اساساً دوران کودکي ندارند، مثل نوع ماهي‌ها و حشرات و بعضي ديگر مثل درندگان و پرندگان و چهارپايان دوران کودکي دارند، زيرا پس از ولادت براي تغذيه و مراقبت، به پدر و مادر و بعضي تنها به مادر محتاجند، ولي به طور عموم دوران کودکي حيوانات از چند هفته يا چند ماه تجاوز نمي‌کند و خيلي زود از پدر و مادر بي نياز شده و مستقلاً به زندگي خود ادامه مي‌دهند، در حالي که دوران کودکي فرزندان انسان، بيش‌تر و مدّت احتياجشان به پدر و مادر طولاني‌تر است.

بچّه انسان دو سال شير مي‌خورد و مادر در طول اين مدّت مراقبت‌هاي لازم را در بهداشت و شستشوي کودک به عمل مي‌آورد، به علاوه او را از حوادث، سرما و گرما محافظت مي‌نمايد و موقعي که او را از شير مي‌گيرد آماده زندگي نيست، بلکه کودک ناتواني است که بايد تحت مراقبت پدر و مادر باشد و سال‌ها بر او بگذرد تا براي زندگي مستقل، انسان شايسته‌اي شود، گرچه سرعت رشد عضلاني در حيوان و کندي آن در انسان يکي از علل کوتاهي ايام کودکي حيوان است، ولي بدون ترديد يک علّت مهم طول دوران کودکي بشر، مربوط به تعليم و تربيت اوست، زيرا بچّه حيوان برنامه و دانستني‌هاي زندگي را از راه غريزه خداداد به طور خودکار مي‌داند و احتياج به فراگرفتن و تربيت ندارد، ليکن بچّه انسان علاوه بر تغذيه و بهداشت، بايد برنامه‌هاي دامنه دار زندگي را از مادر بياموزد و در واقع اطفال بشر از مادران دو غذا مي‌گيرند، غذاي جسم و غذاي روح و جان، آغوش مادران بشر علاوه بر تغذيه جسم، مدرسه تربيت کودک است و دوران اين مدرسه طولاني است و تا وقتي فرزند از اين مدرسه فارغ التحصيل نشود، کودک است.[2]

[1] . مراد از دوران کودکي، اوقاتي است که فرزندان نمي‌توانند مستقلاً زندگي کنند و به پدر و مادر محتاجند.

[2] . ر. ک: گفتار فلسفي، کودک از نظر وراثت و تربيت299: 1الي 231، با تلخيص.