کتاب مجردات المغنیین می باشد.1 حبیش در حدود 250 هـ درگذشت.2

پی نوشت ها

[1] ـ الفهرست (الندیم) 162.
[2] ــ هدیة العارفین 1/263.*

دیگر منابع: معجم الادباء 7/220 الوافی بالوفیات 11/288 معجم المؤلفین 3/189 لغت نامه دهخدا 5/7619.

حجاج ـ اعور (م 206 هـ )

ابومحمد حجاج بن محمد اعور مصیّصی.

از موالی منصور عباسی (خلافت 136 ـ 158 هـ ) و سلیمان بن مجالد به شمار می آمد. خاندان او اصالتاً اهل ترمذ، شهری در خراسان قدیم بودند، لکن خود وی در بغداد زندگی می کرد. ابومحمد به مدت دو سال با خانواده اش به مصیصه، از نواحی شام و نزدیک طرسوس رفت.1 او علم حدیث و قرائت را نزد حریز بن عثمان، ابن جریج و دیگران آموخت، به گونه ای که محدثی حافظ، موثق و مورد اعتماد در نظر اهل سنت شناخته شد. افرادی چون احمد بن حنبل، ابن معین و ابوخیثمه از او حدیث روایت نقل کرده اند. وی به عللی به بغداد برگشت و در سال 205 یا 206 هـ از دنیا رفت.2 برخی وفات او را سال 235 یا 236 هـ آورده اند.3 ابومحمد دارای کتاب ناسخ القرآن و منسوخه بوده است.4

پی نوشت ها

[1] ـ تاریخ بغداد 8/236.
[2] ــ التاریخ الکبیر 2/380 تاریخ الاسلام 14/94.
[3] ــ الثقات 8/201.
[4] ــ الفهرست (الندیم) 40.*

دیگر منابع: تذکرة الحفاظ 1/345 الطبقات الکبری 7/333 سیر اعلام النبلاء 9/447 العبر 1/273 الوافی بالوفیات 11/317 شذرات الذهب 2/15 الکامل فی التاریخ 6/362 الجرح و التعدیل 3/166.

حجاج ـ حاسب (حدود 120 ـ 220 هـ )

حجاج بن یوسف بن مطر کوفی ورّاق حاسب.

در سال 170 هـ متولد شد، گرچه برخی نوشته اند که وی در هنگام بنای شهر بغداد در سال 145 هـ حضور داشته است1 و از نخستین مترجمان علوم از زبان های یونانی و سریانی به عربی در اوایل خلافت عباسیان بود2 و از سوی مامون عباسی (خلافت 198 ـ 218 هـ ) مأموریت یافت تا به روم سفر کند و کتب حکمت آن سامان را با خود به ارمغان آورد و کتاب های بسیاری را در زمینه حکمت و طب ترجمه کرد3 از جمله کتاب اقلیدس در اصول هندسه را دو مرتبه ترجمه و آنها را هارونی و مأمونی نامید.4 او همچنین ترجمه کتاب مجسطی بطلمیوس را در سال 212 هـ به پایان برد5 و کتاب المرأة ارسطو را هم ترجمه کرده است.6 از آثار دیگر او می توان به ترجمه کتاب المرأة ارسطوطالیس اشاره کرد.7 حجاج در سال 220 هـ درگذشت.8

پی نوشت ها

[1] ـ موسوعة علماء الریاضیات 110.
[2] ــ زندگی نامه ریاضیدانان دوره اسلامی 225.
[3] ــ الفهرست (الندیم) 304.
[4] ــ تاریخ الحکماء 64.
[5] ــ زندگی نامه ریاضیدانان دوره اسلامی 225. 6 ـ کشف الظنون 2/1458. 7 ـ الفهرست 312 و 327.
[8] ــ موسوعة علماء الریاضیات 110.*

دیگر منابع: الاعلام 4/142 الذریعه 2/8 کشف الظنون 1/138 و 2/1594 هدیة العارفین 1/439 تاریخ الادب العربی (بروکلمان) 4/92 عیون الانباء 280.

حجّاج ـ خشّاب (در عصر امام صادق(علیه السلام))

ابورفاعه حجاج بن رفاعه خشاب کوفی.

از اصحاب امام جعفر صادق(علیه السلام)بود1 و از آن بزرگوار روایت کرده است.2 راویانی چون محمد بن یحیی خزّاز،3 احمد بن میثم4 و جعفر بن بشیر5 از او روایت کرده اند. رجال نویسان وی را از محدثان شیعه و فردی مورد اعتماد برشمرده اند.6 وی دارای کتاب الحدیث بوده است.7

پی نوشت ها

[1] ـ رجال الطوسی 179 جامع الرواة 1/179.
[2] ــ رجال النجاشی 1/340 خلاصة الاقوال 64.
[3] ــ رجال النجاشی 1/340 طرائف المقال 1/428.
[4] ــ لسان المیزان 2/176 الفهرست (طوسی) 65.
[5] ــ جامع الرواة 1/180 هدایة المحدثین 36.
[6] ــ رجال النجاشی 1/340 خلاصة الاقوال 64.
[7] ــ الذریعه 6/320.*

دیگر منابع: معجم رجال الحدیث 4/233 اعیان الشیعه 4/565 نضد الایضاح 83 مجمع الرجال 2/83 جامع المقال 60 الوجیزه 29 رجال ابن داود 100.

حجّاج ـ واسطی (م پیش از 150 هـ )

حجّاج بن دینار واسطی أشجعی سلمی تیمی.

از اصحاب امام باقر(علیه السلام) بود1 و از آن حضرت2 و کسانی چون منصور، ابوغالب و ابوهاشم روایت کرده است.3 محدثانی چون