الشعراء (ابن معتز) 1/285.
[6] ــ تاریخ بغداد 8/252.
[7] ــ الفهرست (الندیم) 190 هدیة العارفین 1/262.
[8] ــ کشف الظنون 1/691.
[9] ــ الذریعه 7/85 و 86.
[10] ــ معجم المؤلفین 3/183.*

دیگر منابع: الاغانی 16/383 مناقب آل ابی طالب 1/376 سیر اعلام النبلاء 11/63 الوافی بالوفیات 11/292 معالم العلماء 152 خزانة الادب 1/356 اعیان الشیعه 4/389 الموشح 373 تاریخ التراث العربی 4/121.

حبیب ـ عطار (قرن اول یا دوم هجری)

حبیب عطار.

از نام و نشان حبیب اطلاعی نداریم، جز اینکه الندیم در جایی او را نویسنده کتابی به نام العطر درباره عطریات ذکر کرده است.1 از شهرت و علاقه تألیفی او برمی آید که عطار بوده است. همو در جای دیگر از حبیب نام می برد. یک جا ضمن تألیفات هشام بن محمد کلبی (م 206 هـ )، از کتابی با عنوان اخبار حبیب العطار نام می برد و در جایی حبیب را در شمار عاشقانی می آورد که حکایت شان در افسانه های شب آمده است.2 بنابراین، حبیب عطار اگر هم صاحب اثری بوده، ولی در عین حال حکایات او نقل مجالس و بزم بوده است. زمان حیات و وفات او نیز چندان روشن نیست، ولی اگر حماد بن حبیب عطار و مثنی بن حبیب عطار پسران او، و حسن بن حماد عطار که در سال 166 هـ زنده بوده3 نوه او باشد، می توان دریافت که وی در قرن اول و دوم و مدتی پیش از کلبی (م 206 هـ ) می زیسته است.

پی نوشت ها

[1] ـ الفهرست (الندیم) 378. 2 ـ همان 110 و 366. 3 ـ مناقب آل ابی طالب 3/283 الجرح و التعدیل 8/325 الثقات 8/175.*

دیگر منابع: الذریعه 1/327 سؤالات حمزه 139 الانساب 1/184.

حُبَیشمحمد ـ ثقفی حبیش ـ أعسم (زنده پیش از 264 هـ )

حبیش بن حسن أعسم دمشقی نصرانی.

خواهرزاده و شاگرد حنین بن اسحاق (م 260 یا 264 هـ ) بود و علم طب را از وی فرا گرفت.1 حبیش از مترجمان کتب سریانی به عربی بود و به همراه دایی خویش حنین بن اسحاق در دستگاه بنوموسی به ترجمه اشتغال داشته و درآمد ماهیانه آنها به پانصد دینار می رسید.2 ابن ابی اصیبعه می نویسد که اعسم از ذکاوت و هوش سرشاری برخوردار بود و بدین سبب حنین وی را بزرگ و گرامی می داشت.3 تاریخ درگذشت وی به درستی روشن نیست، اما برخی گفته اند که تا پیش از سال 264 هـ زنده بوده است4 که احتمالا با توجه به وفات حنین بن اسحاق، چنین برداشتی شده است. اعسم علاوه بر ترجمه های بسیار، دارای آثار زیر بوده است: اصلاح الادویة المسهله لادویة المفرده الاغذیه کتاب فی الاستسقاء مقالة فی النبض علی جهة التقسیم5 شرحی بر کتاب الماء و الهواء تصنیف بقراط6 و کتاب الزیادة فی المسائل التی لحنین.7 اما ترجمه های حبیش که از یونانی و سریانی به عربی بوده، عبارت اند از: مقالة الی طوثون (طوثرن) فی النبض العلل و الاعراض تعرّف علل الاعضاء الباطنه النبض الکبیر تدبیر الاصحّاء حیلة البرؤ التشریح الکبیر اختلاف التشریح تشریح الحیوان المیت علم ارسطوطالیس فی التشریح تشریح الرحم الحاجة الی النبض العادات آراء بقراط و فلاطن منافع الاعضاء خصب البدن المنی الکیموس ترکیب الادویه الی ثراسایولوس تشریح الحیوان الحی فی علم بقراط بالتشریح الریاضة بالکرة (الصغیرة) الریاضة بالکرة (الکبیرة) الحث علی تعلم الطب الاخلاق انتفاع الاخیار باعدائهم فی ان قوی النفس تابعة لمزاج البدن المدخل الی المنطق عهد بقراط و الحشائش.8

پی نوشت ها

[1] ـ عیون الانباء 276.
[2] ــ الفهرست (الندیم) 304 و 355.
[3] ــ عیون الانباء 276.
[4] ــ معجم المؤلفین 3/189.
[5] ــ عیون الانباء 276.
[6] ــ الفهرست 347. 7 ـ تاریخ الحکماء 177.
[8] ــ الفهرست 347 ـ 351.

دیگر منابع: هدیة العارفین 1/263 لغت نامه دهخدا 5/7119.

حبیش ـ صینی (م حدود 250 هـ )

حبیش بن موسی صینی (ضبّی) بغدادی.

فردی ادیب و موسیقی دان بود و کتابی به نام الاغانی برای متوکل عباسی (خلافت 232 ـ 247 هـ ) تألیف نمود و در آن، اقسامی از آوازها را آورد که اسحاق و عمرو بن بانه آنها را ذکر نکرده اند، همچنین نام شماری از آوازخوان های زن و مرد از دوره جاهلیت و اسلام را آورده و براساس حروف الفبا مرتب کرده است. دیگر اثر او