به شمار می رفت.3 او روایاتی را از امام رضا(علیه السلام)و راویانی چون هشام بن حکم،4 حماد بن عثمان ناب و سالم بن مکرم نقل کرده است. محدثانی مانند یعقوب بن یزید،5 محمد بن عیسی عبیدی6 و احمد بن محمد بن عیسی نیز از وی روایت کرده اند.7 ابومحمد وشّاء فردی جلیل القدر و مورد اعتماد بود و به گفته خویش نهصد استاد را درک کرده که همگی از امام جعفر صادق(علیه السلام)حدیث شنیده و روایت می کردند.8 شیخ طوسی در کتاب الغیبه او را از جمله واقفه ذکر کرده که وقتی معجزات حضرت رضا(علیه السلام)را مشاهده کرد، دست از عقیده اش برداشت و به امامت امام رضا(علیه السلام) و ائمه بعد از وی ایمان آورد9 و در زمره شیعیان امامی مذهب محسوب شد.10 وی دارای آثار و تألیفاتی است که از جمله آنها مسائل الرضا(علیه السلام)، ثواب الحج و المناسک و نوادر است.11

پی نوشت ها

[1] ـ رجال النجاشی 1/268.
[2] ــ خلاصة الاقوال 41.
[3] ــ رجال البرقی 51، 55 و 58.
[4] ــ اختیار معرفة الرجال 271 و339.
[5] ــ جامع المقال 70، 104 و 107.
[6] ــ هدایة المحدثین 190.
[7] ــ معجم رجال الحدیث 5/34.
[8] ــ رجال النجاشی 1/137.
[9] ــ الغیبه 71.
[10] ــ لسان المیزان 2/235.
[11] ــ رجال النجاشی 1/137.*

دیگر منابع: مجمع الرجال 2/129 الذریعه 20/348 الفهرست (طوسی) 54 جامع الرواة 1/210 طرائف المقال 1/295 نضد الایضاح 95 معالم العلماء 37 رجال الطوسی 371.

حسین ـ آدمی (قرن سوم هجری)

ابوعلی حسین بن محمد (محمد بن حسین) بن حمید آدمی، ابن آدمی.

در فنون نجوم و محاسبات تبحر داشت و شروع به تألیف زیج بزرگی نمود، اما عمرش کفاف نکرد تا آن را به اتمام برساند، لذا پس از فوتش، شاگرد وی قاسم بن محمد بن هاشم مداینی معروف به علوی آن را به اتمام رسانید و نظم العقد نام نهاد. این کتاب حاوی صناعت تعدیل و مشتمل بر اصول علم هیات افلاک و حساب حرکات نجوم بود و بر شیوه زیج معروف سند هند نوشته شده بود و سال 308 هـ منتشر و مشهور گردید،1 بنابراین به دست می آید ابن آدمی در قرن سوم می زیسته است و در اواخر همین قرن و یا آغاز قرن چهارم درگذشته است. اسماعیل پاشا براساس تاریخ نشر کتاب، وفات ابن آدمی را در حدود 307 هـ دانسته است،2 ولی باید بین مرگ او و تکمیل و انتشار کتابش بیش از یک سال بوده باشد. اثر دیگر وی کتاب انحرافات الحیطان و عمل الساعات بوده است.3

پی نوشت ها

[1] ـ تاریخ الحکماء 266 و 282.
[2] ــ هدیة العارفین 2/62.
[3] ــ الفهرست (الندیم) 339.*

دیگر منابع: معجم المؤلفین 9/239 ایضاح المکنون 2/621 دائرة المعارف بزرگ اسلامی 2/615 لغت نامه دهخدا 6/7945.

حسین ـ ابن ظبیان (در عصر امام صادق(علیه السلام))

ابوالقاسم حسین بن احمد بن ظبیان.

یکی از اصحاب امام صادق(علیه السلام) بوده1 و از آن بزرگوار کسب علم نموده و روایت کرده است.2 او از راویان امامی مذهب بوده3 و از جمله حسان به شمار می رفت.4 افرادی چون محمد بن ابی عمیر و صفوان بن یحیی از وی روایت کرده اند.5 کتاب الحدیث اثر او می باشد.6

پی نوشت ها

[1] ـ رجال الطوسی 196 رجال البرقی 26.
[2] ــ لسان المیزان 2/265.
[3] ــ رجال الطوسی 196.
[4] ــ تنقیح المقال 1/319.
[5] ــ الفهرست (طوسی) 56.
[6] ــ الذریعه 6/323.*

دیگر منابع: اعیان الشیعه 5/424 دائرة المعارف الشیعیة العامه 8/192 قاموس الرجال3/267 جامع الرواة 1/232.

حسین ـ ابن مبارک (قرن دوم هجری)

حسین بن مبارک.

از دانشمندان شیعه است که از ابومریم انصاری عبدالغفار بن قاسم،1 ابوزید بکر بن عیسی احول،2 زکریا بن آدم،3 قیس بن ربیع4 و حسن بن سلمه روایت دارد.5 محمد بن خالد برقی،6 محمد بن موسی7 و محمد بن عمرو بن عتبه رازی راوی اویند.8 حسین بن مبارک کتابی داشته که آقابزرگ تهرانی آن را کتاب الحدیث نامیده است.9 از آنجا که با یک واسطه از امام باقر(علیه السلام)10 و نیز از ابومریم انصاری (زنده در حدود 160 هـ )11 روایت کرده، از مؤلفان قرن دوم به شمار می رود، هر چند احتمال دارد قرن سوم را هم درک کرده باشد.

پی نوشت ها

[1] ـ الکافی 6/339.
[2] ــ الکافئه 14.
[3] ــ وسائل الشیعه 25/358.*