وثاقت وی تأکید کرده اند.5 برقی افزون بر حدیث، به رجال حدیث نیز آگاهی کامل داشت و آن را از استاد مشهور این فن، یحیی بن معین آموخت.6 از برقی کسانی چون ابوحاتم رازی، ابنوضاح و قاسم بن اصبغ حدیث شنیده و روایت کرده اند.7 وی در نهایت به سال 249هـ درگذشت.8 آثار بر جای مانده از وی عبارت اند از: الضعفاء اخلاق النبی(صلی الله علیه وآله)9 همچنین کتابی در تاریخ کتابی در طبقات کتابی در رجال موطأ و غرائب آن و تألیفی در مختصر ابن عبدالحکم دارد که اختلاف فقهای بلاد را به آن افزوده است.10

پی نوشت ها

[1] ـ تهذیب الکمال 25/503.
[2] ــ معجم البلدان 1/388.
[3] ــ تاریخ الاسلام 18/445.
[4] ــ ترتیب المدارک 3/83.
[5] ــ تهذیب الکمال 25/503.
[6] ــ سیر اعلام النبلاء 13/47.
[7] ــ الدیباج المذهب 332.
[8] ــ تقریب التهذیب 2/178.
[9] ــ شذرات الذهب 2/120.
[10] ــ ترتیب المدارک 3/83.*

دیگر منابع: توضیح المشتبه 5/335 معجم المؤلفین 10/224 الاعلام 6/222 تذکرة الحفاظ 2/569 الجرح و التعدیل 7/301 طبقات الحفاظ 209 هدیة العارفین 2/15 خلاصة تهذیب تهذیب الکمال 9/263.

محمد ـ زهری (52 ـ 124هـ )

ابوبکر محمد بن مسلم بن عبدالله بن عبدالله بن شهاب زهری قرشی مدنی.

در سال 52هـ متولد شد.1 او اهل مدینه و ساکن شام بود و از خاندان بنی زهرة بن کلاب، از قبیله قریش2 و جزء تابعین به شمار می رفت.3 برخی زمان ولادت او را مختلف ذکر کرده اند.4 او از اصحاب و یاران امام زین العابدین و امام صادق (علیهما السلام) بود5 و از امام سجاد(علیه السلام) و افرادی مانند عطاء بن ابی رباح، عروة بن زبیر و عقبة بن سوید انصاری روایت کرده است.6 زهری فردی فقیه،7 مورخ8 و از راویان و حافظان حدیث بوده9 و آنچه می شنید، ثبت می نمود.10 نسائی او را از راویان برتر دانسته است. او فردی موثق و دارای احادیث بسیار بود. روایتگرانی همچون سفیان بن عیینة، صالح بن کیسان، ایوب سختیانی و خالد بن یزید مصری از او روایت کرده اند.11 او به دربار سلاطین اموی مانند عبدالملک(حکومت 65 ـ 86هـ )، ولید (حکومت 86 ـ 96هـ )، سلیمان(حکومت 96 ـ 99هـ ) و عمر بن عبدالعزیز (حکومت 99 ـ 101هـ ) رفتوآمد داشت و از جانب یزید بن عبدالملک(حکومت 10
[1] ـ 105هـ ) به منصب قضاوت منصوب گردید. او در زمان هشام بن عبدالملک(حکومت 105 ـ 125هـ ) تعلیم فرزندان وی را به عهده داشت. برخی او را فردی نظامی و در رتبه فرماندهان دانسته اند.12 او فردی سخاوتمند بود.13 مامقانی حال او را معلوم ندانسته و رأی و عقیده او را مستقیم نمی داند و به اخبار او اعتماد نمی کند.14 شیخ طوسی نیز درباره او اصطلاح «عدوّ» را به کار برده است15 و در مقابل، تستری او را از موالی امام سجاد(علیه السلام)دانسته و کلام شیخ طوسی را قبول ندارد.16 کتاب مغازی رسول الله(صلی الله علیه وآله)اثر اوست.17 وی در سال 124هـ 18 در شغب، ناحیه ای در مرز حجاز و فلسطین درگذشت.19 زمان فوت او را مختلف آورده اند.20

پی نوشت ها

[1] ـ رجال الطوسی 300.
[2] ــ وفیات الاعیان 4/177 و178.
[3] ــ رجال ابن داود 336.
[4] ــ خلاصة تهذیب تهذیب الکمال 9/450 معجم المؤلفین 12/21 تهذیب الکمال 26/440.
[5] ــ رجال الطوسی 119 و299.
[6] ــ تهذیب الکمال 26/426.
[7] ــ وفیات الاعیان 4/177.
[8] ــ معجم المؤلفین 12/21.
[9] ــ تقریب التهذیب 2/207.
[10] ــ غایة النهایه 2/262.
[11] ــ تهذیب الکمال 26/427، 428، 431 و 435.
[12] ــ سیر اعلام النبلاء 5/331 و341.
[13] ــ خلاصة تهذیب تهذیب الکمال 9/449.
[14] ــ تنقیح المقال 3/187.
[15] ــ رجال الطوسی 119.
[16] ــ قاموس الرجال 8/377 و 386.
[17] ــ کشف الظنون 2/1747.
[18] ــ رجال الطوسی 299.
[19] ــ معجم المؤلفین 12/21.
[20] ــ وفیات الاعیان 4/178.*

دیگر منابع: الاعلام 7/97 التاریخ الکبیر 1/220 الجرح و التعدیل 8/71 جامع الرواة 2/201 نقد الرجال 334 مجمع الرجال 6/54 معجم رجال الحدیث 17/256.

محمد ـ زیّات (در عصر امام رضا(علیه السلام))

ابوجعفر محمد بن عمرو بن سعید زیّات مدائنی.

وی از اصحاب امام رضا(علیه السلام) بود1 و از آن حضرت2 و کسانی مانند یونس بن یعقوب، عمار ساباطی، جمیل بن دراج و ابان3 روایت کرده است. محدثانی چون احمد بن ابی عبدالله برقی،4 سهل بن زیاد، علی بن اسماعیل و فضل بن کثیر از وی حدیث شنیده و روایت کرده اند.5 شیخ طوسی نام وی را در زمره راویانی که از امام معصوم(علیه السلام)روایتی نقل نکرده اند، آورده است.6 مدائنی از محدثان موثق بود که نسخه ای از امام رضا(علیه السلام)روایت کرده است7 و شاید همان کتاب الحدیث باشد که به او نسبت داده اند.8