کرده است، ولی به تصریح ابوغالب، جدش زراری در اول محرم سال 300 در 63 سالگی درگذشته است.5

پی نوشت ها

[1] ـ رجال النجاشی 2/241.
[2] ــ تنقیح المقال 3/122.
[3] ــ الذریعه 8/183.
[4] ــ رجال النجاشی 2/241.
[5] ــ الذریعه 8/183.*

دیگر منابع: رسالة ابی غالب الزراری 125 جامع الرواة 2/120 رجال ابن داود 313 خلاصة الاقوال 156 حاوی الاقوال 2/224 معجم رجال الحدیث 16/130.

محمد ـ زرقان (م 278هـ )

ابویعلی محمد بن شداد بن عیسی زُرقان مسمعی بغدادی بصری.

ابویعلی از شاگردان ابوهذیل علاف1 و ابراهیم نظام،2 دو تن از بزرگان معتزله بود و از ایشان و کسانی مانند یحیی بن سعید قطان، عباد بن صهیب و روح بن عباده بهره برد.3 زرقان در شمار متکلمان معتزله قرار داشت و او را در نقل حدیث فردی ضعیف، و احادیثش را قابل استناد ندانسته اند.4 افرادی همچون حسین بن صفوان بردعی، مکرم بن احمد قاضی و ابوبکر شافعی از شاگردان او به حساب می آیند.5 کتاب های المخلوق و المقالات اثر اوست.6 وی به نقلی، در سال 278 هـ در بغداد درگذشت.7 اقوال دیگری نیز در خصوص تاریخ وفات او وجود دارد.8

پی نوشت ها

[1] ـ الفهرست (الندیم) 202.
[2] ــ طبقات المعتزله 78.
[3] ــ تاریخ بغداد 5/353. 4 ـ الانساب 5/297. 5 ـ تاریخ الاسلام 20/447.
[6] ــ الفهرست (الندیم) 205.
[7] ــ تاریخ بغداد 5/353.
[8] ــ اللباب فی تهذیب الانساب 3/212.*

دیگر منابع: سیر اعلام النبلاء 13/148 الاعلام 6/157 تذکرة الحفاظ 2/602 الاکمال 4/184 لسان المیزان 5/199 میزان الاعتدال 3/579 الوافی بالوفیات 3/148 تبصیر المنتبه 2/641 العبر 2/95.

محمد ـ زعفرانی (در عصر امام صادق(علیه السلام))

ابونصر محمد بن میمون زعفرانی تمیمی کوفی مفلوج.

در اصل کوفی1 و یکی از اصحاب امام صادق(علیه السلام)بوده است2 و از آن بزرگوار روایت نقل می کرد.3 او همچنین از افرادی چون هشام بن عروه4 و عبدالوهاب بن حسن5 روایت نقل می کرد. افرادی چون معلی بن منصور، یعقوب دورقی6 و دیگران از او روایت نقل می کردند. ایشان از راویان عامی مذهب بوده است.7 برخی او را ثقة و برخی ضعیف شمرده اند.8 وی در مسجد سماک بغداد بر کرسی حدیث می نشست.9 او دارای کتاب نسخة الصادق می باشد.10

پی نوشت ها

[1] ـ خلاصة تهذیب تهذیب الکمال 9/285.
[2] ــ رجال الطوسی 301.
[3] ــ تاریخ بغداد 3/270.
[4] ــ خلاصة تهذیب تهذیب الکمال 9/285.
[5] ــ همان.
[6] ــ المؤتلف والمختلف (دارقطنی) 4/2224.
[7] ــ رجال النجاشی 2/254.
[8] ــ خلاصة تهذیب تهذیب الکمال 9/486.
[9] ــ تاریخ بغداد 3/269.
[10] ــ الذریعه 24/152.*

دیگر منابع: رجال ابن داود 512 خلاصة الاقوال 255 تقریب التهذیب 2/212.

محمد ـ زنبور (زنده در قرن دوم هجری)

محمد بن ریاح بن ابی حماد، معروف به زنبور.

وی ایرانی بوده و همزمان با خاندان نوبختی که در قرن دوم حاکم بغداد بودند، در این شهر می زیست.1 زنبور شاعر بود و به شغل منشی گری و کتابت اشتغال داشت.2 صفدی می نویسد که با به حکومت رسیدن نوبختی ها، ابونواس (م 198 هـ ) در هجو آنان شعر سرود، ولی زنبور در دفاع از آنان ابونواس را هجو کرد.3 به نوشته الندیم، او دارای پنجاه ورقه شعر بوده است.4

پی نوشت ها

[1] ـ الوافی بالوفیات 3/74 الاعلام 6/124.
[2] ــ الفهرست (الندیم) 186.
[3] ــ الوفی بالوفیات 3/74.
[4] ــ الفهرست (الندیم) 186.*

دیگر منابع: تاریخ التراث العربی 2/4/217.

محمد ـ زهری (م 249هـ )

ابوعبدالله محمد بن عبدالله بن عبدالرحیم زهری مصری برقی، معروف به ابن برقی.

اهل مصر و از موالی بنی زهره بود.1 به جهت اینکه همراه برادرانش برای تجارت به برقه، ناحیه ای وسیع بین اسکندریه و افریقا2 در رفتوآمد بود، به برقی شهرت یافت.3 قاضی عیاض وی را از دانشمندان مالکی دانسته و می نویسد: برقی حدیث را از بزرگانی چون عبدالله بن عبدالحکم، اشهب، عبیدالله بن صالح و نعیم بن حمّاد فرا گرفت. او از خاندانی دانشمند در مصر بود و خود محدثی صاحب نام و فهیم به شمار می آمد.4 رجال شناسان اهل سنت بر