المقال 390 الوجیزة 92 معالم العلماء 104 ایضاح الاشتباه 263 معجم رجال الحدیث 15/190 نقد الرجال 298 الذریعه 5/19 الفهرست (طوسی) 147.

محمد ـ ساباطی (در عصر امام کاظم(علیه السلام))

محمد بن مرازم بن حکیم ساباطی ازدی.

از راویان شیعه1 و از یاران و اصحاب امام باقر، امام صادق2 و امام کاظم(علیهم السلام)3 بود. او از افرادی مانند پدرش مرازم، ابوسلیمان زاهد و عبدالله بن سنان بهره برده است.4 محمد بن خالد برقی،5 یعقوب بن یزید، ابن ابی عمیر و احمد بن حماد از جمله کسانی اند که از او روایت نموده اند.6 ساباطی در نقل روایت، فردی مورد اعتماد بود.7 کتاب الحدیث از آثار اوست.8 زمان فوت وی به دست نیامد.

پی نوشت ها

[1] ـ رجال النجاشی 2/268.
[2] ــ الذریعه 6/364.
[3] ــ رجال الطوسی 359.
[4] ــ معجم رجال الحدیث 17/214.
[5] ــ رجال النجاشی 2/268.
[6] ــ جامع الرواة 2/190.
[7] ــ خلاصة الاقوال 159 الفهرست (طوسی) 156.
[8] ــ الذریعه 6/364.*

دیگر منابع: رجال البرقی 49 مستدرکات علم رجال الحدیث 7/319 طرائف المقال 1/356 تنقیح المقال 3/182 منهج المقال 318 قاموس الرجال 8/369 هدایة المحدثین 144 نقد الرجال 332.

محمد ـ سالمی (زنده در نیمه دوم قرن دوم هجری)

ابوشکور محمد بن سید بن شعیب مکسی سالمی.

ابوشکور سالمی معاصر با هارون الرشید(خلافت 170 ـ 193 هـ ) و ابراهیم بن ادهم1 (م 161هـ 2) بود و هنگامی که هارون الرشید از ابن ادهم درخواست کرد تا کتابی درباره معراج بنگارد و در مقابل آن هزار دینار دریافت کند ابن ادهم نپذیرفت، ولی ابوشکور قبول کرد و کتاب المعراج خود را در سی فصل تدوین کرد که ده فصل آن در شناخت معراج، و بیست فصلش در حکمت معراج بوده است.3

پی نوشت ها

[1] ـ کشف الظنون 2/1460. 2 ـ الاعلام 1 / 31. 3 ـ کشف الظنون 2/1460.

محمد ـ سجستانی (م 255هـ )

ابوعبدالله محمد بن کَرّام بن عراق سجستانی کرّامی نیشابوری نزاری.

در قریه ای از قراء زرنج در سیستان دیده به جهان گشود و سپس به خراسان رفت1 و بیشتر از احمد بن عبدالله جویباری و محمد بن تمیم فاریابی که هر دو از کذّابین هستند، روایت می کرد.2 ابویعقوب اسحاق بن محمشاذ زاهد از شاگردان مشهور وی به شمار می رفت. ابوعبدالله مؤسس مذهب کرّامی و قائل به جسمانیت خداوند بود و عقیده داشت که خداوند در مکان مخصوص در عرش قرار دارد.3 وی ایمان را فقط به ذکر زبان می دانست، بدون اینکه قلب و عمل به جوارح در آن دخیل باشند و ارتکاب به کبائر را به غیر از کذب، برای نبی(صلی الله علیه وآله) جایز می دانست.4 محمد مدت پنج سال ساکن مکه بود و چون به سیستان بازگشت، هر چه داشت فروخت و به نیشابور رفت و طاهر بن عبدالله وی را زندانی کرد، پس از آزادی، به شام رفت و چون دوباره به نیشابور بازگشت، محمد بن طاهر بن عبدالله نیز او را زندانی ساخت. پس از رهایی از زندان به بیت المقدس رفت و در آنجا به سال 255 هـ وفات یافت و در مقابر انبیا(صلی الله علیه وآله) در باب اریحا در جوار حضرت زکریا و یحیی و دیگر پیامبران دفن شد.5 شمار اصحابش در بیت المقدس به بیست هزار نفر می رسید.6 کتاب عذاب القبر اثر برجای مانده از اوست.7 فضل بن شاذان از متکلمان بزرگ شیعه در ردّ ابن کرّام کتاب نوشته است.8

پی نوشت ها

[1] ـ تاریخ الاسلام 19/310.
[2] ــ المنتظم 12/97.
[3] ــ اللباب فی تهذیب الانساب 3/89.
[4] ــ سیر اعلام النبلاء 11/524.
[5] ــ تاریخ مدینة دمشق 55/128.
[6] ــ الوافی بالوفیات 4/375.
[7] ــ الانساب 5/43.
[8] ــ رجال النجاشی 2/168.*

دیگر منابع: لسان المیزان 5/353 البدایة و النهایه 11/20 شذرات الذهب 2/131 میزان الاعتدال 4/21 الاعلام 7/14 مختصر تاریخ مدینة دمشق 23/178 العبر 1/366 النجوم الزاهره 3/24 معجم المؤلفین 11/162.

محمد ـ سعدی (148 ـ 248هـ )

ابومحلّم محمد بن هشام بن عوف شیبانی سعدی تمیمی.

نام وی را محمد بن سعد و احمد نیز آورده اند.1 او به سال 148 هـ در اهواز2 در خاندانی ایرانی به دنیا آمد و به بنی سعد انتساب یافت. از خود وی نقل است: در سالی که منصور عباسی (خلافت 136 ـ 158هـ ) حج گزارد، به دنیا آمده است.3 ابومحلّم دانشمندی ادیب، لغوی، آگاه به ایام العرب و شاعر عصر عباسی بود. وی برای فراگیری علوم به شهرهای مختلف از جمله مکه، کوفه و بصره سفر کرد و از