سکنی گزیده است،3 به همین سبب ابن خلکان وی را اهل کرخ خوانده است.4 بنا به گفته بغدادی، ابوربیعه روزگاری را نیز در دمشق گذرانده و در آنجا اقامت داشته است.5 یاقوت وی را عالم به نحو، ادیب و شاعر خوانده و او را ادیبی توانا دانسته و اشعار وی را به نیکی ستوده و گفته است که وی دارای آثار فراوانی در ادبیات بوده که کتاب الجماهیر از آن جمله است.6 او در نهایت به سال 230هـ در دمشق درگذشت.7

پی نوشت ها

[1] ـ معجم الادباء 19/173.
[2] ــ هدیة العارفین 2/472.
[3] ــ معجم الادباء 19/173.
[4] ــ وفیات الاعیان 5/108.
[5] ــ هدیة العارفین 2/472.
[6] ــ معجم الادباء 19/173.
[7] ــ کشف الظنون 1/594.*

دیگر منابع: لغت نامه دهخدا 1/401 و 13/19026 تاریخ العلماء والنحویین 13، پاورقی معجم المؤلفین 13/6.

منبه ـ تمیمی (م قرن سوم هجری)

ابوالجوزاء منبه بن عبدالله تمیمی.

نجاشی دو بار ترجمه او را آورده است: یکی ذیل نام ها و بار دیگر ذیل کنیه ها، و او را صحیح الحدیث دانسته است.1 وی از حسین بن علوان روایت می کند و بزرگانی چون صفّار، سعد بن عبدالله، احمد برقی، محمد بن احمد بن یحیی (به واسطه و بیواسطه) و محمد بن عبدالجبار از او روایت کرده اند.2 مامقانی توثیق وی را از علامه نقل کرده و به تفصیل درباره آن و امامی بودن و ردّ زیدی بودن ابوالجوزاء سخن گفته است.3 کتاب نوادر4 و کتاب الحدیث5 اثر اوست. با توجه به سال وفات راویان وی مانند برقی (م 280هـ )، محمد بن حسن صفار (م 290هـ ) و سعد (م 301هـ )، ابوالجوزاء را از رجال قرن سوم به شمار می آوریم.

پی نوشت ها

[1] ـ رجال النجاشی 2/373 و 442.
[2] ــ جامع الرواة 2/263.
[3] ــ تنقیح المقال 3/246.
[4] ــ رجال النجاشی 2/273.
[5] ــ الذریعه 6/307.*

دیگر منابع: رجال ابن داود 352 خلاصة الاقوال 173 و 271 معجم رجال الحدیث 18/327 نقد الرجال 354 منهج المقال 344.

منجوف ـ سدوسی (زنده در قرن اول هجری)

تنها گزارش درباره منجوف سدوسی این است که دارای اثری به نام کتاب العزل (العول) بوده است. تاریخ وفات وی مشخص نیست. به نوشته الندیم، سومین نسل بعد از او پس از سال 200هـ فوت کرده،1 لذا می توان حدس زد که منجوف در قرن اول یا دوم درگذشته است.

پی نوشت ها

[1] ـ الفهرست (الندیم) 122.*

مُنَخّل ـ اسدی (در عصر امام کاظم(علیه السلام))

منخل بن جمیل اسدی کوفی بیّاع الجواری.

اهل کوفه1 و از اصحاب امام صادق2 و امام کاظم(علیهما السلام)3 بود و از آن دو بزرگوار روایت نقل کرده است. محدثانی چون محمد بن سنان،4 احمد بن میثم5 و عمار بن مروان6 از او حدیث نقل کرده اند. از لقب بیاع الجواری به دست می آید که وی شغل برده فروشی داشته است. رجال شناسان ایشان را محدثی ضعیف،7 فاسدالروایه8 و غالی9 خوانده اند. با این همه، وی روایت هایی را در زمینه انطباق بعضی از آیات بر علی(علیه السلام) نقل کرده است.10 کتاب تفسیر اثر اوست.11

پی نوشت ها

[1] ـ خلاصة الاقوال 261.
[2] ــ رجال الطوسی 320.
[3] ــ مستدرکات علم رجال الحدیث 7/495.
[4] ــ رجال النجاشی 2/372.
[5] ــ الفهرست (طوسی) 169.
[6] ــ جامع الرواة 2/263.
[7] ــ خلاصة الاقوال 261 رجال ابن داود 520 رجال النجاشی 2/372.
[8] ــ رجال ابن داود 520 رجال النجاشی 2/372.
[9] ــ اختیار معرفة الرجال 368.
[10] ــ مستدرکات علم رجال الحدیث 7/495.
[11] ــ رجال النجاشی 2/372.*

دیگر منابع: الوجیزه 111 معالم العلماء 124 بحار الانوار 23/372 تنقیح المقال 3/247 نقد الرجال /354 معجم رجال الحدیث 18/329.

مندل ـ عنزی (103 ـ 168هـ )

ابوعبدالله مندل بن علی عنزی کوفی.

اهل کوفه بود1 و در سال 103هـ به دنیا آمد2 و از امام صادق(علیه السلام)،3 اعمش،4 ابن مسکان،5 اسحاق شیبانی6 و دیگران روایت نقل کرده است. کسانی مانند احمد بن محمد بن سعید،7 ابونعیم،8 حسن بن علی بن ابی حمزه،9 فضل بن دکین10 و دیگران از وی روایت کرده اند. وی محدثی امامی،11 مورد اعتماد عامه و خاصه،12 صدوق13 و فاضل14 بوده است، اما ابی حجر نام وی را در زمره محدثان ضعیف به شمار آورده است.15 در رمضان16 سال 167 یا