عبدالقهار خرّمی

عبدالقهار خرّمی، شورشگری ایرانی که به همین اسم معروف بود وی از پیروان مذهب مزدک معروف به «خرمیّه» است که به خاطر پوشیدن لباس های قرمز رنگ، به آنها سرخ جامگان نیز می گفتند. وی شورش سال 162 ق در گرگان را برعهده داشت و بر سرزمین گرگان غلبه یافت و حاکم آن جا، مهلهل بن صفوان را شکست داده و تعداد زیادی از مسلمانان را کشت. مهدی به عمر بن علاء، حاکم خود در طبرستان دستور داد تا با عبدالقهار بجنگد. او نیز به فرماندهی لشکری به شورشیان حملهور شد و آنان را شکست داد وعبدالقهار و یاران او را کشت. عمر بن علاء پس از آن، یک سال در حکومت گرگان باقی ماند و پس از برقراری نظم و امنیت و ریشه کن کردن شورشیان، به طبرستان بازگشت.[1]

پی نوشت ها

[1] . دوشنبه اوّل محرّم سال 162 = 28 سپتامبر سال 778 ; جمعه هفتم ربیع الثانی، سال 162 = اوّل ژانویه سال 779 .

[ 2 ] . البدایة والنهایه، ج 10، ص 135 ; وفیات الاعیان، ج 1، ص 31 ; العبر، ج 1، ص 238 ; النجوم الزاهره، ج 1، ص 36 ; فوات الوفیات، ج 1، ص 4 ; دائرة المعارف الاسلامیه، ماده «ابراهیم ادهم».

[ 3 ] . الاعلام زرکلی، ج 2، ص 334 ; وفیات الاعیان، ج 1، ص 106 ; النجوم الزاهره، ج 2، ص50 ; تاریخ طبری، ج 8 ، ص 54 به بعد ; تاریخ ابن اثیر، ج 5، ص 585 به بعد ; الکتّاب والوزراء، ص 87 و 150 ; مروج الذهب، ج 3، ص 368 ; اعتاب الکتاب، ص 65 ; دائرة المعارف الاسلامیه، ماده «خالد برمکی».

[ 4 ] . الاعلام زرکلی، ج 4، ص 131 ; تاریخ ابن اثیر، ج 6، ص 57 ; تاریخ طبری، ج 8 ، ص 142 ; تاریخ خلیفة بن خیاط، ج 2، ص 475.

[ 5 ] . تاریخ طبری، ج 8 ، ص 143 ; فتوح البلدان، ص 234 ; تاریخ ابن اثیر، ج 6، ص 58.

سال 163 ق = 779 ـ 780 م

رویدادها

* عبدالرحمان الداخل، حاکم اندلس، خود را برای جنگ با حکومت عباسیان در مشرق، تجهیز کرد، امّا به دلیل وقوع شورش هایی علیه او و نصیحت های فرماندهانش از اینکار منصرف شد.

* مهدی جمعی از زندیق ها رابه قتل رساند و کتاب هایشان را به آتش کشید که از جمله آنان عبدالله، پسر وزیرش، معاویة بن یسار و صنادیقی بودند.

* مهدی وزیرش، معاویة بن یسار را برکنار و به جای او یعقوب بن داود را به وزارت منصوب کرد.

* مهدی، مسیّب بن زهیر ضبّی را پس از معاذ بن مسلم به حکومت خراسان منصوب کرد.

* مهدی در راه بازگشت از بدرقه پسرش، هارون الرشید، که عازم جنگ با رومیان بود، بیت المقدس را زیارت کرد.

وقایع نظامی

جنگ ها

* مهدی لشکر عظیمی را برای جنگ با روم فرستاد. فرماندهی لشکر به عهده پسرش، هارون الرشید بود. در این جنگ فرماندهان بزرگی هارون را همراهی می کردند. مهدی او را تا منطقه «الدّرب» همراهی کرد و خود بازگشت.

لشکر هارون شهرها و دژها را مورد حمله قرار داده و غنایم زیادی به دست آوردند و تعداد زیادی از اسیران مسلمان را که دربند رومیان بودند، آزاد ساختند.

شورش ها

* خراسان: شورش هاشم بن حکیم معروف به مقنّع.

مسیّب بن زهیر ضبّی، حاکم خراسان لشکری را به فرماندهی سعید حرشی به مقابله با او فرستاد. او مقنّع را در قلعه اش محاصره کرد. مقنّع، همسر و پسرانش با سم خودکشی کردند.

درگذشتگان

* صنادیقی.

* عبدالرحمان صقلبی.

* مقنّع خراسانی.

صنادیقی

ابوالقاسم، ملقب به صنادیقی، که دعوت گر قرمطیان در یمن بود ابنابی الفوارس خوانده می شد. گروه زیادی از مردم بنا بر دعوت وی به او گرویدند و او ایشان را از اسلام خارج نمود. کارهای بس زشتی از وی سر می زد. او کودکان را کشت، زنان را اسیر، و خود را «ربّ العزه» خواند. وی با همین نام، با دیگران مکاتبه می کرد. او فرمان می داد تا مردم همسران، دختران و خواهران خود را در خانه اش ـ که دارالصفوه خوانده می شد ـ گرد آورده و با آنان درآمیزند. آن گاه، زنانی را که در آن شب آبستن می شدند برای خود برمی گزید و نوزادان حاصل این همخوابی با محارم را به غلامی خود می گرفت. هم چنین نوزادان آن شب را «فرزندان برگزیده» می نامید.

صنادیقی دست گیر و روانه بغداد شد، و خلیفه «المهدی»، او را کشت. و نیز گفته شده است که صنادیقی به بیماری طاعون مرد.(3)

عبدالرحمان صقلبی

او عبدالرحمان بن حبیب فهری نام داشت، و به دلیل قامت بلند و چشمان آبی اش، به «صقلبی» معروف گشت. وی غیر از عبدالرحمان بن حبیب فهری است که بر افریقا حاکم شد و احتمال می رود که از عموزادگان او باشد. گفته اند که وی، یکی از دامادهای یوسف فهری بود.

[ 1 ] . تاریخ طبری، ج 8 ، ص 143 ; فتوح البلدان، ص 234 ; تاریخ ابن اثیر، ج 6، ص 58.

[ 2 ] . جمعه اوّل محرّم سال 163 = هفدهم سپتامبر سال 779 ; شنبه هجدهم ربیع الثانی سال 163 = اوّل ژانویه سال 780 .

[ 3 ] . کنز الدرر و جامع الغرر، ج 6، ص 63 ; النجوم الزاهره، ج 3، ص 182.