گفتار اوّل: عوامل و شيوه‌هاي مؤثر در تعليم و تربيت کودکان

1. طرح مسأله

از مهم‌ترين مسائل تعليم و تربيت، شناخت عوامل و راه‌هاي مؤثر آن است، تا در پرتو آن آموزش و تربيت به درستي و به طور مطلوب تأمين شود.

در احکام تربيتي اسلام به اين مهم کاملاً توجّه شده و پيشوايان دين در اين باره رعايت نکات دقيقي را توصيه کرده‌اند.

در قرن اخير، دانشمندان نيز در اين زمينه کتاب‌هاي فراواني نوشته‌اند و در آن روش‌هاي صحيح تعليم و تربيت و وظايف و رسالت اوليا و مربيان کودک را ارائه نموده‌اند. بي ترديد ذکر ديدگاه و آموزه‌هاي اسلام در اين خصوص حائز اهميت است، زيرا از طرفي والدين و اوليا کودکان اسباب و عوامل توفيق و کاميابي را شناسايي نموده و در سايه عمل به توصيه‌ها و آداب و روش‌هاي ارائه شده، به هدف والاي خويش که تربيت صحيح کودکان و آموزش علوم مفيد و مؤثر در زندگي آن‌هاست، دست خواهد يافت، و از سوي ديگر امکان مقايسه بين نظريات اسلام در اين زمينه و آن‌چه دانشمندان بيان نموده‌اند، فراهم مي‌گردد. در ذيل بخشي از آن‌چه در آيات و روايات بيان شده، ذکر مي‌گردد:

2. مراحل تعليم و تربيت

قدم اوّل در دستيابي و توفيق در امر تعليم و تربيت، شناسايي مراحل و دوره‌هاي آن است که با توجّه به سن کودک بايد مورد توجّه قرار گيرد.

در آيات و روايات، مراحل تعليم و تربيت به سه قسم تقسيم شده که عبارت است از: