بُزُرجعلی ـ بزرج بُزُرج ـ عروضی (زنده در نیمه دوم قرن دوم هجری)

ابومحمد بزرج (بزرگ) بن محمد عروضی کوفی عجلی.

از موالی قبیله بجیله یا کنده و از دانشمندان کوفه به شمار می رفت.1 الندیم نامش را بُزُرج2 (معرّب بزرگ)، و یاقوت آن را بَرزَخ آورده است.3 وی از دانشمندان لغت شناس، نحوی،4 حافظ و راوی بسیاری از اقوال و آرای علما بود و به سبب کثرت محفوظاتی که داشت، بسیاری از طالبان و دانشوران را گرد خویش آورده بود. این امر بر حمّاد بن میسره و جنّاد بن واصل که از راویان و حافظان مشهور بودند، گران آمد، از این رو با دسیسه هایی حلقه درس وی را برهم زدند و شاگردانش را پراکندند.5

بسیاری عروضی را به دروغگویی متهم کرده اند. یونس نحوی وی را دروغگوترین مردم دانسته است. الندیم نیز نقل کرده که عروضی بسیاری از اوقات مطلبی را از کسی نقل می کرد، سپس همان را به دیگری نسبت می داد.6 در همین راستا، عروضی در کتاب خود نقض هایی بر خلیل بن احمد وارد کرده و آنها را به قبایل عربی نسبت داده است که اصلاً شناخته شده نیستند.7 بنابر گفته الندیم، عروضی با فضل بن یحیی برمکی (م 193 هـ ) رابطه داشته و به او پیوسته است.8 علاوه بر اشعاری که به وی منسوب است،9 وی دارای تصنیفاتی در عروض بوده که عبارت انداز: کتاب العروض بناء الکلام معانی العروض علی حروف المعجم النقض علی الخلیل و تغلیطه فی العروض الاوسط فی العروض و تفسیر الغریب.10

تاریخ وفات وی به دست نیامد، ولی در نیمه دوم قرن دوم حیات داشته است.

پی نوشت ها

[1] ـ معجم الادباء 7/71.
[2] ــ همان.
[3] ــ الفهرست (الندیم) 78.
[4] ــ همان 71 و 78.
[5] ــ معجم الادباء 7/71.
[6] ــ الفهرست (الندیم) 78.
[7] ــ معجم الادباء 1/71.
[8] ــ الفهرست (الندیم) 78.
[9] ــ الوافی بالوفیات 10/113.
[10] ــ الفهرست (الندیم) 79 معجم الادباء 7/74 و75.*

دیگر منابع: لسان المیزان 2/11.

بسّام ـ صیرفی (م بین 136 ـ 158هـ )

ابوعبدالله بسّام بن عبدالله صیرفی أسدی کوفی.

از هم پیمانان بنی هاشم و از اصحاب امام باقر و امام صادق(علیهما السلام)بود1 و از آن بزرگواران2 و کسانی چون ابوطفیل و زید بن علی بن حسین(علیه السلام)3 روایاتی نقل کرده است. کسانی چون محمد بن فضیل ضبّی،4 ابان بن عثمان،5 حاتم بن اسماعیل و خلاّد بن یحیی6 از وی روایت کرده اند. او دارای تألیفی به نام کتاب الحدیث می باشد.7 وی از دوستداران اهل بیت(علیهم السلام)8 و از خواص اصحاب امام صادق(علیه السلام)به شمار می رفت9 و فردی مورد اعتماد و راستگو بود.10 وی در نهایت به دستور منصور عباسی (خلافت 136 ـ 158 هـ ) کشته شد.11

پی نوشت ها

[1] ـ رجال الطوسی 110 و 159 رجال ابن داود 69.
[2] ــ رجال النجاشی 1/282 تنقیح المقال 1/168.
[3] ــ خلاصة تهذیب تهذیب الکمال 1/434 تهذیب الکمال 4/58.
[4] ــ تنقیح المقال 1/168.
[5] ــ مناقب آل ابی طالب (علیه السلام) 4/303.
[6] ــ اعیان الشیعه 3/565.
[7] ــ رجال النجاشی 1/282 تنقیح المقال 1/168.
[8] ــ تنقیح المقال 1/168.
[9] ــ خلاصة تهذیب تهذیب الکمال 1/434 تهذیب الکمال 4/58.
[10] ــ الذریعه 6/315.
[11] ــ جامع الرواة 1/120 تنقیح المقال 1/168.*

دیگر منابع: قاموس الرجال 2/182 معجم رجال الحدیث 3/298 الثقات 6/119 التاریخ الکبیر 1/2/144 رجال البرقی 15 الطبقات الکبری 6/366 تقریب التهذیب 1/96.

بسطام ـ جعفی (در عصر امام صادق(علیه السلام))

بسطام بن حصین بن عبدالرحمان جعفی کوفی، معروف به ابن أخی خیثمه.

برخاسته از خاندانی صاحب نام در کوفه، معروف به بنوأبی سبره بود و خود از موجّهان ایشان به شمار می آمد.1 از اصحاب امام جعفر صادق(علیه السلام) بود.2 فردی به نام محمد بن عمرو بن نعمان جعفی از وی روایت کرده است. رجال نویسان او را در شمار محدثان شیعه3 و مورد اعتماد ذکر کرده اند.4 وی دارای کتاب الحدیث بوده است.5

پی نوشت ها

[1] ـ رجال النجاشی 1/276 رجال ابن داود 68.
[2] ــ رجال الطوسی 159 جامع الرواة 1/120.
[3] ــ رجال النجاشی 1/276 رجال ابن داود 68.
[4] ــ دائرة المعارف الشیعیة العامه 6/164.
[5] ــ الذریعه 6/315.*