دیگر منابع: اعیان الشیعه 3/566 معجم رجال الحدیث 3/301 تنقیح المقال 1/169 مجمع الرجال 1/259 خلاصة الاقوال 26 منهج المقال 68 ایضاح الاشتباه 119 لسان المیزان 2/14 منتهی المقال 2/145 نضد الایضاح 67.

بسطام ـ فارسی (م قرن سوم هجری)

بسطام بن مرّه فارسی.

در کتب رجالی از خصوصیات وی چندان ذکر نشده است. او از عبدالرحمان بن یزید فارسی و اسحاق بن حسان بهره برده1 و ابراهیم بن هاشم،2 علی بن محمد کاشانی3 و معلی بن محمد بصری4 از شاگردان اویند. تاریخ درگذشت بسطام به دست نیامد، اما با توجه به اینکه استادش اسحاق بن حسان با واسطه هیثم بن واقد جزری، راوی از امام صادق(علیه السلام) بوده5 و شاگردش معلی بن محمد (م حدود 255 هـ ) است،6 می توان وی را از رجال قرن سوم به شمار آورد. تألیف وی کتاب الحدیث می باشد.7

پی نوشت ها

[1] ـ معجم رجال الحدیث 3/204.
[2] ــ لسان المیزان 2/15.
[3] ــ مستدرکات علم رجال الحدیث 2/24.
[4] ــ رجال النجاشی 1/277.
[5] ــ معجم رجال الحدیث 3/44 رجال النجاشی 2/402
[6] ــ دائرة المعارف تشیع 4/489.
[7] ــ الذریعه 6/315.*

دیگر منابع: رجال ابن داود 69 نقد الرجال 55 جامع الرواة 1/120 اعیان الشیعه 3/567 قاموس الرجال 2/312 تنقیح المقال 1/169.

بسطام ـ واسطی (در عصر امام کاظم(علیه السلام))

ابوالحسین بسطام بن سابور واسطی زیّات صیمری.

به اتفاق سه برادر خویش به نام های زکریا، زیاد و حفص از یاران امام جعفر صادق و امام کاظم(علیهما السلام)بوده1 و از آن بزرگواران روایت کرده اند.2 کسانی چون صفوان بن یحیی،3 محمد بن ابی حمزه4 و دیگران از او روایاتی نقل کرده اند. رجال نویسان وی را توثیق کرده و ایشان را صاحب کتابی می دانند.5

پی نوشت ها

[1] ـ رجال النجاشی 1/275 خلاصة الاقوال 26.
[2] ــ رجال النجاشی 1/275.
[3] ــ لسان المیزان 2/14.
[4] ــ الفهرست (طوسی) 40 جامع الرواة 1/120.
[5] ــ رجال النجاشی 1/275.*

دیگر منابع: تنقیح المقال 1/169 اعیان الشیعه 3/566 معجم رجال الحدیث 3/302 منهج المقال 68 مجمع الرجال 1/260 نقد الرجال 55 معالم العلماء 29 رجال ابن داود 68 رجال البرقی 45 الذریعه 6/315.

بسیل ـ رومی (زنده در 224 هـ )

بسیل رومی.

وی را مطران (کشیش) و از مترجمان دوره اول ترجمه در عصر عباسیان، از عهد خلافت منصور (136 ـ 158 هـ ) تا پایان خلافت هارون (170 ـ 193 هـ ) شمرده اند.1 به گفته خودش، در فتح هرقله به همراه هارون الرشید بوده و علی بن عبدالله ختلی مطالبی را از او نقل کرده است.2 در سال 222 یا 224 هـ معتصم عباسی (خلافت 218 ـ 227 هـ ) لشکری را برای فتح عموریه به بلاد روم فرستاد و پس از فتح آنجا، بسیل مسئول تقسیم اسیران شد تا به اوضاع آنان رسیدگی شود.3 زمانی هم در خدمت طاهر بن حسین (حکومت 205 ـ 207 هـ ) بود.4 وی مترجم کتب فلسفی و طبی از یونانی به عربی بوده است.5 از جمله ترجمه های او، ترجمه مقاله های اول تا چهارم السماع الطبیعی ارسطو است که بسیاری از فلاسفه و دانشمندان از جمله فرفوریوس آن را تفسیر کرده اند6 و دیگر ترجمه کتاب الاجنه بقراط است که نسخه ای از آن در کتابخانه برلین موجود است.7

پی نوشت ها

[1] ـ تاریخ علوم عقلی 42، 89 و 361.
[2] ــ الاکمال 1/280.
[3] ــ تاریخ الطبری 9/69.
[4] ــ تاریخ علوم عقلی 42، 89 و 361.
[5] ــ لغت نامه دهخدا 3/4167.
[6] ــ الفهرست (الندیم) 311 تاریخ الحکماء 39.
[7] ــ تاریخ علوم عقلی 42، 89 و 361.*

بشّار ـ ضبیعی (در عصر امام کاظم(علیه السلام))

ابوعمرو بشّار بن بشّار ضبیعی عجلی کوفی ضبعی.

از موالی بنی ضبیعه بن عجل1 و از اصحاب امام جعفر صادق(علیه السلام)به شمار می رفت2 و از آن حضرت و امام کاظم(علیهما السلام)3 روایاتی نقل کرده است. محمد بن ابی عمیر، محمد بن سنان و دیگران از وی روایت کرده اند.4 رجال نویسان وی را از راویان موثق و از بزرگان شیعه بر شمرده اند.5 از ایشان کتاب الحدیث6 و اصل7 برجای مانده است. تاریخ درگذشت وی مشخص نیست.

پی نوشت ها

[1] ـ رجال النجاشی 1/283 خلاصة الاقوال 27.
[2] ــ رجال الطوسی 156 رجال ابن داود 69.
[3] ــ رجال النجاشی 1/283.
[4] ــ جامع الرواة 1/121.