محمد بن مسلم،7 وکیع8 و ثوری9 از ابوحمزه روایت کرده اند.

ابوحمزه از محدثان مورد اعتماد و عادل بود10 و افتخار خدمتگذاری امام سجاد(علیه السلام) را داشت.11 امام صادق(علیه السلام) او را سلمان زمان خویش خطاب کرده12 و در روایتی از امام رضا(علیه السلام)، وی لقمان زمان خویش دانسته شده است.13 نجاشی می گوید که سه تن از پسران ابوحمزه به نام های نوح، منصور و حمزه در حادثه قیام زید بن علی بن حسین(علیه السلام) به همراه زید به شهادت رسیدند.14 وی پسران دیگری نیز داشته که از محدثان مورد اعتماد شیعه بوده اند.15 آثارش عبارت انداز: رسالة الحقوق کتاب تفسیر القرآن کتاب النوادر16 اصل17 و الزهد.18 دعای معروف ابوحمزه ثمالی نیز از جمله دعاهایی است که ابوحمزه آن را از امام سجاد(علیه السلام)روایت کرده است.19 وی سرانجام در سال 150 هـ درگذشت.20 در تاریخ وفاتش اختلاف است.21

پی نوشت ها

[1] ـ الأنساب 2/513 تنقیح المقال 1/189.
[2] ــ من لا یحضره الفقیه 4/36.
[3] ــ رجال النجاشی 1/290 اختیار معرفة الرجال 203.
[4] ــ میزان الاعتدال 1/363 اعیان الشیعه 4/11.
[5] ــ جامع الرواة 1/137.
[6] ــ اختیار معرفة الرجال 108.
[7] ــ جامع الرواة 1/135 تنقیح المقال 1/191.
[8] ــ الانساب 2/513 المجروحین 206.
[9] ــ اعیان الشیعه 4/11.
[10] ــ من لا یحضره الفقیه 4/36.
[11] ــ اختیار معرفة الرجال 203.
[12] ــ رجال النجاشی 1/290 ـ 292.
[13] ــ اختیار معرفة الرجال 203.
[14] ــ رجال النجاشی 1/290 ـ 292.
[15] ــ اختیار معرفة الرجال 203.
[16] ــ رجال النجاشی 1/290 ـ 292.
[17] ــ الذریعه 2/144.
[18] ــ معالم العلماء 29 ـ 30.
[19] ــ اعیان الشیعه 4/10. 20 ـ من لا یحضره الفقیه 4/36 رجال النجاشی 1/290. 2
[1] ـ تنقیح المقال 1/189 الضعفاء الکبیر 1/172 اعیان الشیعه 4/10.

دیگر منابع: معجم رجال الحدیث 3/386 خلاصة الاقوال 29 الفهرست (طوسی) 41 الذریعه 6/316 الطبقات الکبری 6/364.

ثابت ـ حدّاد (در عصر امام صادق(علیه السلام))

ابومقدام ثابت بن هرمز حدّاد فارسی عجلی کوفی.

از نام پدر و لقب فارسی وی بر می آید که نیاکان وی ایرانی اند، ولی به سبب پیمانی که با یکی از قبایل عرب به نام بنوعجل بستند، به عجلی شهرت یافتند.1 ابوالمقدام از اصحاب امام سجاد، امام باقر و امام صادق(علیهم السلام) بود و از امام سجاد و امام باقر(علیهما السلام) روایت کرده است.2 به علاوه، از محدثانی چون حسن بن ابی الحسن،3 حبّه عرنی و زید جهنی4 روایاتی نقل کرده است. کسانی چون فرزندش عمرو بن ثابت،5 هشام بن حکم6 و سفیان ثوری7 از وی روایت شنیده و نقل کرده اند. رجال نویسان او را وابسته به مذهب بتریّه، فرقه ای از زیدیه می دانند.8 ولی صاحب تنقیح المقال می گوید: ثابت روایتی نقل کرده که از آن برمی آید وی امامی است.9 رجال نویسان اهل سنّت او را فردی مورد اعتماد دانسته اند.10 ایشان دارای تألیفی به نام نسخة السّجاد(علیه السلام) بوده است.11 تاریخ درگذشت وی به دست نیامد.

پی نوشت ها

[1] ـ تنقیح المقال 1/194 رجال الطوسی 84 .
[2] ــ رجال الطوسی 84 و 110 و 160.
[3] ــ معجم رجال الحدیث 3/400.
[4] ــ التاریخ الکبیر 2/171 تهذیب الکمال 4/380.
[5] ــ رجال النجاشی 1/292.
[6] ــ جامع الرواة 1/139.
[7] ــ تهذیب الکمال 4/380.
[8] ــ اختیار معرفة الرجال 390 خلاصة الاقوال 209.
[9] ــ تنقیح المقال 1/194.
[10] ــ میزان الاعتدال 1/368 لسان المیزان 2/79.
[11] ــ رجال النجاشی 1/292 جامع الرواة 1/139.*

دیگر منابع: قاموس الرجال 2/287 الذریعه 24/250 رجال ابن داود 78 تقریب التهذیب 1/117.

ثابت ـ صائغ (در عصر امام صادق(علیه السلام))

ابواسماعیل ثابت بن شریح صائغ أنباری کوفی.

از موالی قبیله أزد1 و از اصحاب امام صادق(علیه السلام)2 بود و از ایشان3 و محدثان بزرگی چون ابوبصیر،4 ابان بن تغلب و داود بن راشد ابزاری روایت کرده است.5 کسانی چون صالح بن خالد6 و عبیس بن هشام ناشری7 از وی روایت کرده اند. ابواسماعیل از محدثان شیعه و فردی مورد اعتماد بود. کتابی در موضوعات مختلف فقهی نوشته است که نجاشی از آن با تعبیر کتاب فی انواع الفقه یاد کرده است.8 دیگر اثر او کتاب الحدیث9 است.

پی نوشت ها

[1] ـ رجال النجاشی 1/291.
[2] ــ رجال الطوسی 160 جامع الرواة 1/296.
[3] ــ رجال الطوسی 160 رجال النجاشی 1/291.
[4] ــ رجال النجاشی 1/291 خلاصة الاقوال 30.
[5] ــ معجم رجال الحدیث 3/395.
[6] ــ جامع الرواة 1/138.
[7] ــ الفهرست (طوسی) 42 لسان المیزان 2/77.
[8] ــ رجال النجاشی 1/291.
[9] ــ الذریعه 6/316.*

دیگر منابع: مجمع الرجال 1/296 منتهی المقال 2/197 تنقیح المقال 1/192 الذریعه 16/292 منهج المقال 75 هدایة المحدثین 27 رجال ابن داود 77 الوجیزه 22.