14 ـ کشف الظنون 2/1513 و 1574.
[15] ــ الذریعه 20/204.*

دیگر منابع: ریحانة الادب 2/35 لغت نامه دهخدا 5/6364 فرهنگ بزرگان 121 االاعلام 2/98 الکنی و الالقاب 2/401 الوافی بالوفیات 10/466.

ثابت ـ ضریر (م 229 هـ )

ابویزید ثابت بن موسی بن عبدالرحمان ضریر کوفی ضبی.

وی را در زهد و عبادت ستوده اند.1 اهل کوفه بود و از سفیان ثوری، شریک بن عبدالله نخعی و دیگران روایت نقل کرده است.2 راویانی چون ابوشیبه ابراهیم بن ابی بکر، احمد بن اسحاق بن موسی، احمد بن حازم، نضر بن سلمه، جعفر بن مهران سباک و هنّاد بن سری از وی روایت کرده اند.3 الندیم او را از بزرگان شیعه که فقه را از ائمه(علیهم السلام)روایت نموده اند، می داند.4 رجال نویسان اهل سنت گاه او را ثقه،5 و گاه کذاب و در نقل حدیث ضعیف شمرده اند.6 وی زمانی پس از عزل عمرو بن صلیع مسئولیت خراج کوفه را برعهده داشته است.7 به گفته طبری، ثابت بن موسی در دوره خلافت مهدی (158 ـ 169 هـ ) عامل خراج بوده است.8 در سال 229 هـ در کوفه درگذشت9 و کتاب الحدیث را از خود بر جای نهاد.10

پی نوشت ها

[1] ـ الفوائد المنتقاة 111.
[2] ــ تاریخ الاسلام 16/120.
[3] ــ تهذیب الکمال 4/378.
[4] ــ الفهرست 275.
[5] ــ میزان الاعتدال 1/368.
[6] ــ الجرح و التعدیل 2/458.
[7] ــ تاریخ خلیفة بن خیاط 354.
[8] ــ تاریخ الطبری 6/352، 358 و 378.
[9] ــ الطبقات الکبری 6/413.
[10] ــ الذریعه 6/316.*

دیگر منابع: المجروحین 1/207 تهذیب الکمال 4/377 خلاصة تهذیب تهذیب الکمال 2/15 تنقیح المقال 1/193 منهج المقال 75 الضعفاء الکبیر 1/176 تقریب التهذیب 1/177 تاریخ الطبری 8/148 تاریخ جرجان 481.

ثابت ـ کوفی (در عصر امام صادق(علیه السلام))

ثابت بن جریر کوفی.

اهل کوفه1 و از موالی بنی جریر بود2 و در زمره اصحاب امام جعفر صادق (علیه السلام)به شمار می رفت3 و از آن حضرت روایت کرده است.4 کسانی چون محمد بن سنان5 و عبیس بن هشام ناشری از وی روایت کرده اند. او در شمار محدثان امامیه ذکر شده،6 ولی در مورد وثاقت یا عدم وثاقتش سخنی به میان نیامده است. وی دارای تألیفی به نام کتاب الحدیث بوده است.7

پی نوشت ها

[1] ـ اعیان الشیعه 4/18.
[2] ــ رجال البرقی 41 جامع الرواة 1/139.
[3] ــ رجال الطوسی 161 رجال البرقی 41.
[4] ــ معجم رجال الحدیث 3/401 اعیان الشیعه 4/18.
[5] ــ جامع الرواة 1/134 تنقیح المقال 1/194.
[6] ــ رجال النجاشی 1/293.
[7] ــ الذریعه 6/316.*

دیگر منابع: قاموس الرجال 2/269 نقد الرجال 62 مجمع الرجال 1/296 منهج المقال 74 رجال ابن داود 77.

ثابت ـ کوفی (م حدود 250 هـ )

ابومحمد ثابت بن علی بن عبدالله کوفی، معروف به ابن ابی ثابت.

رجال نویسان در نام پدر وی تردید کرده و آن را به شکل های مختلف آورده اند. برخی همچون صفدی، سیوطی و خوانساری اتحاد وی با ثابت بن عبدالعزیز را محتمل دانسته اند.1 او از بهترین شاگردان و وراق ابوعبید قاسم بن سلام بود2 و در شمار بزرگان کوفه قرار داشت. فردی لغت دان بود و فصیحان عرب را دیده و از آنان لغت اخذ کرده بود.3 همچنین در علم نحو4 و فقه اهل حدیث نیز دستی داشت. او از خطی زیبا برخوردار بود.5 وفات وی را در حدود 250 هـ ذکر کرده اند.6 ابن ابی ثابت کتاب های متعددی دارد که نشان می دهد در علوم قرآن هم استاد بوده است. این آثار عبارت اند از: خلق الانسان الفرق بین تسمیة جوارح الانسان و تسمیة جوارح غیره من الحیوان (نسخه ای از آن در رباط موجود است) الزجر و الدعاء خلق الفرس (العروض) الوحوش مختصر العربیه7 لحن (العامة) فعل و افعل القرائات الناسخ و المنسوخ تفسیر غریب القرآن الشعر8 و القوافی.9

پی نوشت ها

[1] ـ الوافی بالوفیات 10/468 بغیة الوعاة 1/481 روضات الجنات 2/167.
[2] ــ معجم الادباء 7/140.
[3] ــ الفهرست (الندیم) 76.
[4] ــ بغیة الوعاة 1/481.
[5] ــ الاعلام 2/97.
[6] ــ هدیة العارفین 1/249.
[7] ــ الفهرست (الندیم) 76.
[8] ــ تاریخ التراث العربی 8/1/243.
[9] ــ هدیة العارفین 1/249.*

دیگر منابع: کشف الظنون 1/722 دائرة المعارف بزرگ اسلامی 2/632 معجم المؤلفین 3/100.

ثبیت ـ عسکری (م قرن سوم هجری)

ابومحمد ثبیت بن محمد عسکری.

از یاران امام هادی و امام حسن عسکری(علیهما السلام) بود و از اینکه