برجای مانده از او دانسته است.3 تاریخ وفاتش به دست نیامد. اما فؤاد سزگین چنین استظهار کرده که این قصیده را در نیمه اول قرن دوم سروده است.4

پی نوشت ها

[1] ـ الفهرست (الندیم) 196.
[2] ــ منتهی الارب 3/910.
[3] ــ الفهرست (الندیم) 196.
[4] ــ تاریخ التراث العربی 8/1/16.*

موسی ـ تبوذکی (حدود 136 ـ 223هـ )

ابوسلمه موسی بن اسماعیل تبوذکی بصری منقری.

وی از اهالی بصره و از محدثان معتبر نزد اهل سنت به شمار می رود.1 ولادت وی را اوایل خلافت منصور (136هـ ) ذکر کرده و گفته اند که چون در تبوذک، محلی نزدیک بصره خانه ای خرید، از این جهت منسوب به آن محل شد.2 اما سمعانی می گوید: تبوذکی به کسی می گویند که کار او فروش جگر، دل، چینه دان یا آنچه در شکم پرندگان است، باشد.3 او از همام بن یحیی، حماد بن سلمه و بصریین روایت کرده و ابوزرعه و دیگران از او روایت کرده اند. برخی از محدثان مدعی شده اند که تا 35 هزار حدیث را از ابوسلمه نوشته اند. رجال نویسان اهل سنت وی را ثقه، متقن، دریای علم و راستگو دانسته و بسیار ستوده اند.4 از وی یک اثر به نام کتاب الحدیث بر جای مانده است.5 او سرانجام در شب سه شنبه 13 رجب سال 223 در بصره درگذشت.6 وفات او را به سال 221هـ نیز نقل کرده اند.7

پی نوشت ها

[1] ـ الثقات 9/160.
[2] ــ الجرح و التعدیل 8/136.
[3] ــ الانساب 1/447.
[4] ــ همان 10/361 و 363.
[5] ــ هدیة العارفین 2/477.
[6] ــ الطبقات الکبری 7/306.
[7] ــ هدیة العارفین 2/477.*

دیگر منابع: تاریخ جرجان 315 تذکرة الحفاظ 1/394 شذرات الذهب 2/52 تاریخ الطبری 4/198 اخبار القضاة 2/17 التاریخ الکبیر 7/280 التاریخ الصغیر 2/32 تاریخ الاسلام 16/414 الاعلام 7/320.

موسی ـ جوزجانی (قرن سوم هجری)

ابوسلیمان موسی بن سلیمان جوزجانی بغدادی.

وی اهل جوزجان بلخ بود و در بغداد سکونت داشت. از عبدالله بن مبارک، محمد بن حسن و ابویوسف استماع حدیث کرد و عبدالله بن حسن هاشمی و بشر بن موسی از او اخذ حدیث نموده و روایت کرده اند. او را صدوق، فقیه، بصیر در رأی و هم مذهب با اهل سنت در موضوع خلق قرآن دانسته اند. مأمون عباسی (خلافت 198 ـ 219هـ ) او را به همراه معلی بن منصور برای تصدی منصب قضا احضار کرد که در این پیشنهاد، ابوسلیمان را به دلیل سن و تقوای بیشتر مقدم داشت، لیکن او از پذیرش آن امتناع ورزید.1 وی حنفی مذهب بود.2 سرانجام جوزجانی به سال 200هـ 3 و به نقلی، پس از آن درگذشت.4 کتاب های السیر الصغیر، الصلاة، الرهن، نوادر الفتاوی5 و الحیل6 یا الخیل7 آثار بر جای مانده از اوست.

پی نوشت ها

[1] ـ تاریخ بغداد 13/36.
[2] ــ الجواهر المضیئه 2/187.
[3] ــ معجم المؤلفین 13/39.
[4] ــ الاعلام 7/323.
[5] ــ معجم المؤلفین 13/39.
[6] ــ کشف الظنون 2/1415.
[7] ــ هدیة العارفین 2/477.*

دیگر منابع: تاریخ الاسلام 15/423 المنتظم 10/246 الجرح و التعدیل 9/145 الانساب 2/116 و 117 سیر اعلام النبلاء 10/194.

موسی ـ حناط (در عصر امام کاظم(علیه السلام))

موسی بن سعدان حناط خیاط کوفی.

از راویان شیعه1 و از اصحاب و یاران امام کاظم(علیه السلام)2 می باشد و از آن امام3 و افرادی مانند عبدالله بن قاسم حضرمی، عبدالله بن ایوب و عبدالرحمان بن حجاج روایت نموده است. روایتگرانی همچون علی بن اسباط،4 فضل بن شاذان و ابوجعفر همدانی از دانش او بهره گرفته اند.5 اکثر رجال نویسان ایشان را در نقل حدیث فردی ضعیف،6 و در مذهبش غالی دانسته اند.7 کتاب الحدیث و کتاب الطرائف8 یا الطوائف9 از آثار اوست. تاریخ وفات وی به دست نیامد.

پی نوشت ها

[1] ـ الفهرست (طوسی) 162 رجال النجاشی 335. 2 ـ رجال الطوسی 361. 3 ـ تنقیح المقال 3/256.
[4] ــ جامع الرواة 2/277.
[5] ــ مستدرکات علم رجال الحدیث 8/13. 6 ـ رجال النجاشی 2/335 رجال ابن داود 522. 7 ـ اختیار معرفة الرجال 378 منهج المقال 348.
[8] ــ الذریعه 6/369. 9 ـ رجال النجاشی 2/335 مجمع الرجال 6/156. 10 ـ الفهرست (الندیم) 1279.

دیگر منابع: معجم رجال الحدیث 19/46 قاموس الرجال 9/145 الوجیزه 112.