پی نوشت ها

[1] ـ صحیح مسلم 2 / 285.
[2] ــ غایة النهایه 2 / 336.
[3] ــ الجرح و التعدیل 1 / 4 / 464.
[4] ــ غایة النهایه 2/336.
[5] ــ معجم الادباء 19 / 224.
[6] ــ الکامل فی التاریخ 4 / 548.
[7] ــ معجم الاباء 19/224.
[8] ــ غایة النهایه 2 / 336.
[9] ــ تهذیب الکمال 29 / 347.
[10] ــ تاریخ الاسلام 6 / 211.
[11] ــ المعارف 532.
[12] ــ تاریخ الاسلام 6 / 211.
[13] ــ تذکرة الحفاظ 1 / 106.
[14] ــ تاریخ الثقات 449.
[15] ــ بغیة الوعاة 2 / 313.
[16] ــ تهذیب الکمال 29 / 348.
[17] ــ غایة النهایه 2/336.
[18] ــ خلاصة تهذیب تهذیب الکمال 10 / 427.
[19] ــ تقریب التهذیب 2/299.
[20] ــ معجم الادباء 19 / 224.
[21] ــ المعارف 625.
[22] ــ معجم الادباء 19 / 224.*

دیگر منابع: معجم المؤلفین 13 / 89 التاریخ الکبیر 8 / 101.

نصر ـ منقری (م 212هـ )

ابوالفضل نصر بن مزاحم بن سیار منقری عطار تیمیمی کوفی.

اهل کوفه بود و در بغداد می زیست.1 نسبت وی به بنومنقر بن عبید می رسد و بدین جهت به منقری نسبت یافته است. تاریخ ولادت وی به درستی روشن نیست، اما از آن جهت که وی را از طبقه ابومخنف لوط بن یحیی، مورخ مشهور متوفای 157هـ دانسته اند، برداشت می شود که عمری نسبتاً طولانی داشته است.2 منقری در کوفه رشد و پرورش یافت و در همان جا عطاری می کرد و به خرید و فروش عطریات اشتغال داشت.3 سپس به بغداد کوچید و نزد بزرگانی چون سفیان ثوری، شعبة بن حجّاج، حبیب بن حسان و ابوالجارود زیاد بن منذر شاگردی کرد و علوم رایج آن زمان را فرا گرفت و در آنها مهارت یافت و به کمال رسید. پس از آن در بغداد مجالس درسی برپا ساخت و شاگردان بسیاری همچون نوح بن حبیب، ابوصلت هروی و علی بن منذر طریقی را پرورش داد.4 منقری علاوه بر حدیث، در تاریخ و اخبار نیز مهارت داشت. کتابی که وی در تاریخ جنگ صفین تألیف کرده، از کهن ترین و مشهورترین منابعی است که به نقل حوادث این رخداد پرداخته و خود بیانگر توانایی وی در تاریخ می باشد. این کتاب یکی از منابع و مآخذ مهم طبری در تاریخ بوده که در مواردی نیز خود به آن اشاره کرده است.5 گرچه بسیاری از رجال شناسان اهل سنت چون ابوحاتم و ابن عدی وی را ضعیف و متروک الحدیث دانسته اند،6 برخی نیز وی را موثق و روایاتش را قابل استناد خوانده اند.7 ابن ابی الحدید به ستایش منقری پرداخته و نوشته است که وی فردی موثق، ضابط، صحیح النقل و خالی از هوی و هوس بود.8 یاقوت و خطیب بغدادی وی را از غالیان و متعصبان شیعه به شمار آورده اند.9 شیخ طوسی او را از اصحاب امام باقر(علیه السلام) دانسته10 و نجاشی بر صحت عقیده و حسن عمل وی تأکید کرده است.11 گفته شده که منقری در زمانی که ابوالسرایا (فرمانده نظامی شورش ابن طباطبا بر ضد مأمون عباسی) بر کوفه تسلط یافت، به سمت نظارت بر بازار گماشته شد.12 وی در نهایت به سال 212هـ از دنیا رفت.13 آثار و تألیفات وی از این قرار است: الصفین (وقعة صفین) الغارات الجمل مقتل حجر بن عدی مقتل الحسین بن علی(علیه السلام)14 عین الورده اخبار المختار المناقب15 النهروان اخبار محمد بن ابراهیم و ابی السرایا.16

پی نوشت ها

[1] ـ تاریخ بغداد 13/282.
[2] ــ الفهرست (الندیم) 106.
[3] ــ الاعلام 8/28.
[4] ــ تاریخ بغداد 13/282 و 283.
[5] ــ تاریخ الطبری 4/543، 553 و 554.
[6] ــ الکامل فی ضعفاء الرجال 7/37 الجرح و التعدیل 8/468.
[7] ــ الثقات 9/215.
[8] ــ شرح نهج البلاغه 1/183.
[9] ــ معجم الادباء 19/225 تاریخ بغداد 13/282 و 283.
[10] ــ رجال الطوسی 139.
[11] ــ رجال النجاشی 2/384.
[12] ــ مقاتل الطالبیین 533.
[13] ــ معجم الادباء 19/225.
[14] ــ الفهرست (الندیم) 106.
[15] ــ الفهرست (طوسی) 172.
[16] ــ رجال النجاشی 2/385.*

دیگر منابع: میزان الاعتدال 4/253 التاریخ الکبیر 8/105 معجم المؤلفین 13/93 لسان المیزان 6/157 هدیة العارفین 2/489 رجال ابن داود 360 تاریخ التراث العربی 1/2/137 المؤتلف و المختلف (دارقطنی) 4/2202 الذریعه 24/98.

نصیب ـ اسود (م 108هـ )

ابومحجن نُصیب بن رباح أسود.

در سرزمین آباد و سرسبز ودان، واقع در میان مکه و مدینه به دنیا آمد1 و در روستایی به نام کلیة در همان منطقه سکونت داشت.2 او برده ای سیاه پوست از بردگان عبدالعزیز بن مروان بود که سرانجام آزاد گشت.3 در چگونگی آزادی وی، خانواده و فرزندانش که آنان نیز از بردگان بودند، روایات بسیاری آمده است، ولی آنچه شهرت دارد و در بیشتر منابع ذکر شده اینکه نصیب در آغاز برده مردی از منطقه وادی القری، از نواحی شمالی حجاز بود و با مولای خویش توافق کرد در صورتی که مبلغی را بابت آزادی خود بپردازد، آزاد شود. بدین