یحیی ـ لحّام (در عصر امام صادق(علیه السلام))

یحیی لحام کوفی.

از اصحاب1 و راویان امام صادق(علیه السلام)می باشد.2 از سماعة بن مهران حضرمی نیز روایت کرده است.3 حسن بن محبوب4 و محمد بن علی مقری5 از ناقلان روایات یحیی هستند. رجال شناسان شیعه یحیی را توثیق کرده اند.6 کتاب الحدیث تألیف وی می باشد که حسن بن محبوب آن را روایت کرده است.7

پی نوشت ها

[1] ـ مستدرکات علم رجال الحدیث 8/226 رجال ابن داود 376.
[2] ــ رجال النجاشی 2/417 خلاصة الاقوال 182.
[3] ــ معجم رجال الحدیث 20/101. 4 ـ الفهرست (طوسی) 178. 5 ـ مستدرکات علم رجال الحدیث 8/226.
[6] ــ رجال النجاشی 2/417.
[7] ــ الذریعه 6/373.*

دیگر منابع: جامع الرواة 2/338 منهج المقال 372 تنقیح المقال 3/321 طرائف المقال1/628 مجمع الرجال 6/264 هدایة المحدثین 162.

یحیی ـ لیثی (زنده در قرن اول هجری)

یحیی بن عقب بن ابی العقب لیثی.

منابع اطلاعات چندانی درباره او به دست نداده اند. نام پدر و کنیه اش نیز به اختلاف ذکر شده و تاریخ زندگی و سرگذشت وی در هاله ای از ابهام است. به گفته دهخدا، صاحب الاغانی معتقد است که ابن ابی العقب وجودی موهوم بوده و با وجود این، نامش همه جا مشهور بوده و اخبار ملاحم، اخبار وقایع، جنگ ها و مصایب آینده عالم منسوب به او مذکور است.1 در عین حال، حاجی خلیفه و به نقل از وی، آقابزرگ ایشان را معلم امام حسن و امام حسین(علیهما السلام)می دانند.2 اشعاری نیز منسوب به وی در برخی منابع آمده است.3 به علاوه، دارای تألیفی بوده که با عنوان ملحمة ابن عقب ذکر شده است.4

پی نوشت ها

[1] ـ لغت نامه دهخدا 1/258.
[2] ــ کشف الظنون 2/1818 الذریعه 22/200.
[3] ــ الاغانی 7/71 و72 تاریخ الطبری 5/448 و 6/65.
[4] ــ مناقب آل ابی طالب 2/77.*

یحیی ـ مخزومی (حدود 155 ـ 231 هـ )

ابوزکریا یحیی بن عبدالله بن بکیر مخزومی قرشی کوفی مصری.

از محدثان مشهور اهل سنت و استاد بخاری است که در صحیح او با عنوان یحیی بن بکیر آمده است. الندیم یک بار از او با عنوان یحیی بن ابی بکیر یاد کرده و کتاب تاریخ را از او می داند، ولی نام او را در شمار کسانی که از حالشان اطلاعی ندارد، آورده است1 و بار دیگر با عنوان یحیی بن بکیر از اهل عراق و صاحب کتاب شروط یاد می کند.2 البته شخص دیگری به همین نام در منابع شهرت دارد که او قاضی کرمان (م 280 یا 290 هـ ) بوده است، اما شخص مورد نظر ما در سال 231 هـ از دنیا رفته و در آن حال 77 سال داشته است.3 عجلی ضمن توثیق او می نویسد: از وکیع، ابن ادریس، حفص و ابن عیینه حدیث شنید و در مصر سکونت گزید.4

پی نوشت ها

[1] ـ الفهرست (الندیم) 197.
[2] ــ همان 261.
[3] ــ تقریب التهذیب 2/306.
[4] ــ معرفة الثقات 2/348.*

دیگر منابع: خلاصة تهذیب تهذیب الکمال 11/167 تاریخ بغداد 14/155 کشف الظنون 1/38.

یحیی ـ مخزومی (154 ـ 231 هـ )

ابوزکریا یحیی بن عبدالله بن بکیر مخزومی مصری قرشی شامی.

از موالیان بنی مخزوم و اهل مصر بود و به نقل اکثر ارباب رجال، در سال 154 هـ به دنیا آمد. از اساتیدی چون مالک بن انس و لیث بن سعد استماع حدیث کرد و به مراتب عالی از علم دست یافت و آشنا به حدیث و بصیر در فتوا گردید.1 روایتگرانی چون یونس بن عبدالاعلی صدفی، ابوزرعه، ابوعبید، بخاری و ابوحاتم محمد بن ادریس رازی از او نقل حدیث کرده اند. ابوحاتم و نسائی او را ضعیف شمرده و حدیث او را قابل احتجاج ندانسته اند، لیکن ابن حبان وی را در جمع ثقات آورده است.2 او سرانجام به سال 231 هـ درگذشت3 و کتاب الشروط و السجلات را از خود بر جای گذارد.4

پی نوشت ها

[1] ـ خلاصة تهذیب تهذیب الکمال 11/237.
[2] ــ تهذیب الکمال 31/402.
[3] ــ الثقات 9/262.
[4] ــ معجم المؤلفین 13/208.*

دیگر منابع: الجرح و التعدیل 9/165 التاریخ الکبیر 8/285 سیر اعلام النبلاء 10/614 تاریخ الاسلام 17/401 شذرات الذهب 2/71 تذکرة الحفاظ 2/420 میزان الاعتدال 4/391 دول الاسلام 124 العبر 1/323 تاریخ الطبری 3/429.