یزید ـ کلابی (م 200 هـ )

ابوزیاد یزید بن عبدالله بن حر بن همام بن دهر بن ربیعه کلابی.

از قبیله بنی عامر بن کلاب و از اعراب بادیه نشین عراق بود که در ایام خلافت مهدی عباسی (158 ـ 169 هـ ) به بغداد رفت و حدود چهل سال در آنجا اقامت گزید.1 بسیاری از نحویون و لغویون از او دانش آموختند و نیز شماری از نویسندگان در باب لغت به گفتار او استناد جستند. از جمله شاگردان وی در زمینه لغت می توان از ابوزکریا یحیی بن زیاد فراء و ابوعبید قاسم بن سلاّم نام برد.2 تراجم نویسان وی را شاعر3 و ادیب4 دانسته اند. آثارش عبارت اند از: کتاب نوادر5 فروق6 الابل و سی ورق شعر7 و خلق الانسان. ایشان در سال 2008 و یا 201 هـ 9 در بغداد درگذشت.10

پی نوشت ها

[1] ـ الفهرست (الندیم) 50.
[2] ــ دائرة المعارف بزرگ اسلامی 5/497.
[3] ــ الفهرست (الندیم) 50. 4 ـ الاعلام 8/184. 5 ـ الفهرست (الندیم) 50. 6 ـ خزانة الادب 3/438.
[7] ــ الفهرست (الندیم) 50 و189.
[8] ــ ایضاح المکنون 3/438.
[9] ــ دائرة المعارف بزرگ اسلامی 5/497.
[10] ــ معجم المؤلفین 13/438.*

دیگر منابع: تاریخ التراث العربی 1 / 2 / 138 لغت نامه دهخدا 14/21030.

یزید ـ مودّق (م 126 هـ )

ابومکشوح یزید بن سمرة بن سلمة الخیر مودّق، معروف به ابن طثریّه.

از طایفه بنی قشیر بن کعب،1 از اولاد اعور بن قشیر2 و منسوب به مادرش از بنی طثر بود.3 در نام پدر وی اختلاف وجود دارد.4 ایشان از شعرای بنی امیه و نزد آنان محبوب و دارای قدر و منزلت در میان قومش بود.5 مورخان وی را از بزرگان شعرا6 و دارای شعری نیکو، شیرین سخن،7 فصیح، شجاع، سخاوتمند8 و خوش چهره توصیف نموده اند که از گفتوگو و معاشرت با زنان لذت می برد.9 عاشق زنی به نام وحشیه بود، ولی توانایی آمیزش با زنان را نداشت.10 سرانجام در واقعه ای در یمامه11 به دست بنوحنیفه کشته شد.12 از آثار وی کتاب دیوان شعر می باشد.13

پی نوشت ها

[1] ـ تاریخ التراث العربی 3 / 2 / 35 دائرة المعارف بزرگ اسلامی 4/129.
[2] ــ الاغانی 8/155.
[3] ــ وفیات الاعیان 6/375.
[4] ــ الاعلام 8/183.
[5] ــ وفیات الاعیان 6/367.
[6] ــ تاریخ الاسلام 8/307 وفیات الاعیان 6/368.
[7] ــ معجم الادباء 20/46 الاغانی 8/156.
[8] ــ وفیات الاعیان 6/368 معجم الادباء 20/46.
[9] ــ طبقات الشعراء (جمحی) 151 طبقات فحول الشعراء 20/777.
[10] ــ الاغانی 8/156.
[11] ــ وفیات الاعیان 6/372.
[12] ــ الاغانی 8/180.
[13] ــ معجم المؤلفین 13/237 لغت نامه دهخدا 1/289.*

دیگر منابع: سمط اللآلی 1/103 فرهنگ زندگی نامه ها 2/539.

یزید ـ مهلبی (م 259 هـ )

ابوخالد یزید بن محمد بن مهلب بن مغیرة مهلبی بصری.

اهل بصره و از طایفه بنی مهلب بن ابی صفره بود.1 به بغداد رفت و از ندیمان متوکل (خلافت 232 ـ 247 هـ ) گردید. ابوخالد فردی شاعر و ادیب بود و از عبیدالله بن عبدالمجید حنفی و دیگران حدیث شنید و ابوبکر بن ابی داود سیستانی و محمد بن عبدالملک تاریخی از او روایت نمودند.2 وی در شام نیز اقامت داشت.3 مهلبی منتصر عباسی (خلافت 247 ـ 248 هـ ) را نیز مدح گفت.4 او سرانجام در بغداد به سال 259 هـ درگذشت5 و کتاب المهلّب و اخباره و اخبار ولده را از خود بر جای گذاشت.6

پی نوشت ها

[1] ـ الاعلام 8/187.
[2] ــ تاریخ بغداد 14/349.
[3] ــ طبقات الشعراء 313. 4 ـ تاریخ التراث العربی 2/4/203.
[5] ــ الاعلام 8/187.
[6] ــ الفهرست (الندیم) 122.*

دیگر منابع: تاریخ الاسلام 19/376 سمط اللآلی 2/840 الموشح 146 نزهة الالباء 16 اخبار القضاة 3/300 الاغانی 23/144 الکامل فی التاریخ 7/13 المنتظم 11/305.

یزید ـ واسطی (118 ـ 206 هـ )

ابوخالد یزید بن هارون بن زاذی بن ثابت واسطی سلمی.

در واسط به سال 118 هـ به دنیا آمد1 و بخاری الاصل بود2 و از موالیان بنی سلیم به شمار می رفت.3 او از عاصم احول، یحیی بن سعید انصاری و سلیمان تیمی روایت کرد و ابوخیثمه، ابن مدینی، ابن نمیر و حسن بن مکرم از او روایت نمودند. ابوخالد فردی حافظ بود، به طوری که 24 هزار حدیث با سند و بیست هزار حدیث از بزرگان شام را از حفظ بود. رجال نویسان اهل سنت او را فردی موثق