است.4 از آثار او مجموعه ای حاوی بیست ورقه شعر است.5 سرانجام در حدود 180 هـ درگذشت.6

پی نوشت ها

[1] ـ معجم الشعراء 438. 2 ـ الاعلام 8/196. 3 ـ تاریخ التراث العربی 2/4/11. 4 ـ معجم الشعراء 438. 5 ـ الفهرست (الندیم) 185. 6 ـ الاعلام 8/196.

دیگر منابع: الاغانی 4/416 لغت نامه دهخدا 1/730 و 14/21044 .

یعقوب ـ مصیصی (قرن سوم هجری)

ابویوسف یعقوب بن محمد مصیصی حاسب.

الندیم ذیل طبقه ستاره شناسان و مهندسان دو همنام و هم کنیه را ذکر کرده که در برخی از آثار نیز مشابه هستند: یکی، ابویوسف یعقوب بن محمد مصیصی و دیگر، ابویوسف یعقوب بن محمد رازی1 که با این تصریح نمی توان آن دو را متحد دانست، هر چند اطلاعات مربوط به آنان مقداری به هم شباهت دارد. ابویوسف مصیصی مؤلف این کتاب ها می باشد: الوصایا الجبر و المقابله تضاعیف بیوت الشطرنج الجامع نسبة السنین جوامع الجامع الخطائین و حساب الدور.2 تاریخ درگذشت وی مشخص نیست، ولی از آنجا که الندیم نام وی را در کتاب خود آورده، باید او را مربوط به قبل از قرن چهارم دانست.

پی نوشت ها

[1] ـ الفهرست (الندیم) 340.
[2] ــ همان.*

دیگر منابع: موسوعة علماء الریاضیات 330 تاریخ الحکماء 378.

یعقوبیاحمد ـ یعقوبی یعلی ـ واسطی (قرن سوم هجری)

یعلی بن حسان واسطی.

از محدثان شیعه بود و محمد بن حسن بن فروخ صفار (م 290 هـ ) از او روایت نمود.1 او از جمله کسانی است که از ائمه(علیهم السلام)روایتی ندارد.2 مجموعه ای از روایات اثر وی می باشد.3 زمان فوت وی مشخص نیست، ولی از آنجا که صفار (م 290 هـ ) از او روایت کرده، می توان او را از رجال قرن سوم به حساب آورد.

پی نوشت ها

1ـ الفهرست(طوسی) 183. 2ـ رجال الطوسی 518. 3ـ معالم العلماء 133.

دیگر منابع: معجم رجال الحدیث 20/157 جامع الرواة 2/351 منهج المقال 375 تنقیح المقال 3/333 قاموس الرجال 9/469 مجمع الرجال 6/277 نقد الرجال 379 هدایة المحدثین 164 طرائف المقال 1/265.

یعمر ـ سعدی (م حدود 145 هـ )

ابوجنید یعمر بن حزن بن زائده سعدی حمانی تمیمی راجز، معروف به ابونخیله سعدی.

از قبیله بنی حمان بن کعب بن سعد بود و در بصره به دنیا آمد.1 در نام و کنیه او اختلاف است. ابوالفرج از قول اصمعی و ابوعمرو شیبانی نام او را ابونخیله و کنیه اش را ابوعرماس دانسته،2 اما ابن قتیبه نام وی را یعمر و ابونخیله را کنیه او آورده و نوشته است که او را به این سبب ابونخیله خوانده اند که در کنار نخلی زاده شد.3 به گفته برخی، وی شاعر عصر اموی و اوایل دوره عباسی بود و در جوانی به سبب نافرمانی از سوی پدر رانده شد و در طلب روزی به شام رفت، چندی نیز در بادیه اقامت گزید و نزد بدویان شعر و ادب آموخت و تا مرگ پدر در آنجا ماند و سپس به بارگاه مسلم بن عبدالملک، سردار مشهور اموی، در دمشق راه یافت و نزد او به منزلتی رسید.

با سقوط خلافت اموی و به قدرت رسیدن عباسیان، ابونخیله نیز بی درنگ تغییر جهت داد و به ایشان پیوست و به مدح خلفای عباسی و هجو امویان پرداخت و حتی خود را شاعر بنی هاشم لقب داد. بیشتر اشعار ابو نخیله رجز بوده و قصیده هایی نیز داشته است.4 آمدی وی را در زمان خویش برتر از دیگران می داند.5 ابن معتز او را فصیح ترین و بهترین شاعران عرب دانسته و طبع شعر او را سخت ستوده و تمام اشعار او را در مدح خلفا و وزرا دانسته است.6 به روایتی، با رؤبه بن عجاج، رجزسرای معروف رقابت هایی داشته و هجویاتی نیز میان آنان رد و بدل شده است7 و گویا برخی اوقات اشعار رؤبه را سرقت کرده و از سروده های خود دانسته است.8

به گفته الندیم، وی دارای حدود پنجاه برگ شعر بوده است.9 گفته اند که چون منصور خلیفه عباسی (خلافت 136 ـ 158 هـ ) خواست برای پسر خود مهدی (خلافت 158 ـ 169 هـ ) بیعت گیرد و عیسی بن موسی را از ولایتعهدی عزل کند، ابونخیله اشعاری در ستایش مهدی و تأیید عزل عیسی سرود و در حضور جمعی از جمله عیسی خواند و از آن پس، عیسی کینه او را در دل گرفت. سرانجام به