دستور وی، یکی از غلامانش در راه خراسان سر از تن او جدا ساخت و پوست صورتش را برکند.10 تاریخ به قتل رسیدن او معلوم نیست، ولی احتمالاً در حدود 145 هـ بوده است.11

پی نوشت ها

[1] ـ تاریخ مدینة دمشق 7/300.
[2] ــ الاغانی 20/390.
[3] ــ الشعر و الشعراء 404 تاریخ مدینة دمشق 7/300.
[4] ــ الاغانی 20/390 و 392.
[5] ــ المؤتلف و المختلف (آمدی) 255.
[6] ــ طبقات الشعراء (ابن معتز) 63. 7 ـ الشعر و الشعراء 404. 8 ـ الموشح 281 الاغانی 20/392. 9 ـ الفهرست (الندیم) 184. 10 ـ الاغانی 20/390 و422. 1
[1] ـ الاعلام 145.

دیگر منابع: خزانة الادب 1/79 الاکمال 7/257 تاج العروس 8/131 سمط اللآلی 1/135 الامالی (سید مرتضی) 1/580 و 582 مروج الذهب 3/278 الحیوان 2/100 دائرة المعارف بزرگ اسلامی 6/313 لغت نامه دهخدا 1/762.

یمان ـ بندنیجی (200 ـ 284 هـ )

ابوبشر یمان ابن ابی یمان بندنیجی شاعر ضریر نحوی بغدادی.

به سال 200 هـ در بندنیج بغداد نابینا به دنیا آمد و در آنجا بزرگ شد، ولی اصل او از دهقانان ایرانی بود.1 ابوبشر، ابن سکیت و دیگر علمای بصره و کوفه را ملاقات نمود2 و از ابن سکیت، ریاشی و ابن اعرابی حدیث شنیده و روایت کرده است.3 الندیم او را فردی شاعر و آشنا به لغت دانسته است.4 وی شخصی ثروتمند بود و ارث پدرش را در راه علم و دانش مصرف کرد.5 یمان سال 284 هـ از دنیا رفت.6 آثار او عبارت اند از: التقفیه (التفقیه) معانی الشعر و العروض.7

پی نوشت ها

[1] ـ معجم الادباء 20/56.
[2] ــ الفهرست (الندیم) 90.
[3] ــ تاریخ التراث العربی 8/305.
[4] ــ الفهرست (الندیم) 90.
[5] ــ معجم الادباء 20/56.
[6] ــ هدیة العارفین 2/548.
[7] ــ الفهرست (الندیم) 90.*

دیگر منابع: معجم الادباء 20/56 معجم المؤلفین 13/257 روضات الجنات 8/219 الاعلام 8/209 فرهنگ بزرگان 671 ایضاح المکنون 1/313 فرهنگ زندگی نامه ها 1/258 بغیة الوعاة 2/352 ریحانة الادب 1/283.

یمان ـ خارجی (قرن سوم هجری)

یمان بن رباب بصری خارجی.

الندیم وی را از بزرگان و رؤسای خوارج دانسته و می گوید: او ابتدا از ثعالبه، فرقه ای از خوارج و پیروان ثعلبة بن عامر بود و سپس به بیهسیه، فرقه ای از خوارج و پیروان ابی بیهس الهیصم یا هیضم بن جابر گرایش پیدا کرد. او متکلم و اهل مناظره بود و کتاب های التوحید، المخلوق، احکام المؤمنین، المقالات، اثبات امامة ابی بکر، الرد علی المرجئه، الرد علی حماد بن ابی حنیفه و کتاب علی المعتزلة فی القدر را تألیف نمود.1 کتاب های فضل بن شاذان (م 260 هـ ) را ردّیه ای بر عقاید یمان بن رباب خارجی شمرده اند.2

پی نوشت ها

[1] ـ الفهرست (الندیم) 233.
[2] ــ الفهرست (طوسی) 169.*

دیگر منابع: هدیة العارفین 2/548 الملل و النحل 1/137 لغت نامه دهخدا 14/21097.

یوحنا ـ ابن بختیشوع (م 290 هـ )

یوحنا بن بختیشوع، ابن بختیشوع.

از دانشمندان غیرمسلمان بود که در علم پزشکی، لغت و ترجمه مهارت داشت و در دربار عباسیان برای امر طبابت در خدمت موفق بالله طلحة بن متوکل (م 278 هـ ) بود و چون با زبان های یونانی و سریانی آشنایی داشت، کتاب هایی را از یونانی به سریانی ترجمه کرد.1 او سرانجام در حدود 290 هـ از دنیا رفت. آثارش عبارت اند از: ما یحتاج الیه الطبیب من علم النجوم و تقویم الادویة فیما اختاره من الاعشاب و الاغذیه.2

پی نوشت ها

[1] ـ عیون الانباء 276.
[2] ــ الاعلام 8/209.*

دیگر منابع: معجم المؤلفین 13/258 دائرة المعارف الشیعیة العامه 18/634 تاریخ الادب العربی 4/267 لغت نامه دهخدا 14/21111.

یوحنا ـ خوزی (حدود 163 ـ 243 هـ )

ابوزکریا یوحنا (یحیی) بن ماسویه خوزی، مشهور به ابن ماسویه.

چنان که از نسبت او برمی آید از مردم خوزستان بوده و تبار ایرانی داشته است.1 گفته شده که یوحنا هنگام مرگ هشتاد ساله بوده، در این صورت می بایست در حدود 163 هـ زاده شده باشد.2 پدرش ماسویه در بیمارستان جندی شاپور به داروسازی مشغول بود و در آنجا با کنیزی ازدواج کرد و یوحنا و برادرش میخائیل از او زاده شدند. پدرش دانشمندان و حکیمان را به تربیت فرزندش یوحنا