تنبیه

ضدّ غیبت و بهتان مدح مؤمن در حضور و غیاب و در حال حیات و ممات است و در خبر است که رسول خدا صلّی اللَّه علیه و آله و سلّم بر جماعتی وارد شدند که بعض اموات را مدح مینمودند فرمود

«وجبت لکم الجنّة و انتم شهداء فی الارض» (1)

و در خبر دیگر وارد شده که

«اذا ذکر ابن آدم اخاه المسلم بخیر قالت الملائکة و لک مثله و اذا ذکره بسوء قالت الملائکة اربع علی نفسک و احمد اللَّه اذ ستر عورتک»

هر گاه فرزند آدم برادر مسلمانش را بخوبی یاد کند فرشتگان گویند مانند آن برای تو باشد و هر گاه ببدی یاد کند گویند بر خودت توقف کن و خدا را سپاس گزار که عیب تو را پوشانیده است) و مدح مؤمن موجب ازدیاد محبت و ادخال سرور و رغبت دیگران باعمال نیک میشود ولی حسن مدح مشروط بشش شرط است:

1- کذب و اغراق در آن نباشد

2- موجب مذمّت و توهین دیگران که در ردیف ممدوح یا بهتر از او هستند نشود

3- مدح کننده مرائی و منافق و متملّق نباشد

4- ممدوح مستحق ذم و نکوهش نباشد مانند فاسق و ظالم و مبدع، و در حدیث از رسول خدا صلّی اللَّه علیه و آله و سلّم روایت شده که فرمود

«ان اللَّه لیغضب اذا مدح الفاسق» «2» (خداوند هر آینه غضب میکند هر گاه فاسق مدح شود) 5- مدح راجع به اموری که بثبوت آنها مطمئن نیست نباشد مانند امور باطنیّه از زهد و ورع و تقوی و نحو اینها 6- مدح نمودن او موجب عجب یا کبر یا سستی و فتور در عمل ممدوح نشود، و لذا در بعض اخبار مدح نمودن در حضور کسی را بقطع عنق «گردن زدن» و امرار موسی بر حلق «تیغ بر گلو گذراندن» و عقر رجل «قطع پا» تشبیه نموده و با کارد بطرف او رفتن را بهتر از مدح نمودن او دانسته اند.

10- نمامی

نمّامی و سخن چینی از کارهای بسیار ناپسندیده و آیات و اخبار و و جدان بر

(1) و 2 و جامع السعادات