(وجه دوم)

خداوند هر چه پیغمبر خود را نصرت و تمکین و عزّت و قدرت میداد بر عناد و عصبیّت منافقین افزوده میشد، پس گویا نصرت الهی سبب ازدیاد مرض آنها بوده است

(وجه سوم)

چون خداوند در قرآن قبائح و اعمال سوء و سرائر و ضمائر آنها را بیان میفرمود تا مسلمانان فریب آنها را نخورند، اینعمل موجب ازدیاد عناد و عصبیت و خباثت آنها میگردید

(وجه چهارم)

چنانچه در ذیل آیه ﴿خَتَمَ اللَّهُ عَلی قُلُوبِهِمْ﴾ گذشت عبادت و معصیت علاوه بر ثواب و عقاب اخروی دارای مثوبت و عقوبت دنیوی نیز میباشد و چنانچه عبادت موجب ازدیاد توفیق و تأیید و نصرت الهی میگردد چنانچه میفرماید ﴿إِنْ تَنْصُرُوا اللَّهَ یَنْصُرْکُمْ وَ یُثَبِّتْ أَقْدامَکُمْ﴾ (1) و نیز میفرماید ﴿وَ الَّذِینَ جاهَدُوا فِینا لَنَهْدِیَنَّهُمْ سُبُلَنا﴾ (2) همین طور معصیت سبب خذلان و ترک نصرت الهی و واگذاردن انسان بخود و بالنتیجه موجب توغل در معصیت و ازدیاد در خباثت میشود چنانچه میفرماید ﴿نَسُوا اللَّهَ فَنَسِیَهُمْ﴾ (3)

(وجه پنجم)

همه نعمتهای الهی همین طور که ممکن است صرف در اطاعت شود، ممکن است در معصیت صرف گردد و هر چند خدا نعمت را به بنده عنایت فرموده که در طاعت صرف نماید ولی بنده میتواند بحسن اختیار خود در طاعت، و بسوء اختیار

(1) سوره محمد آیه 7

(2) سوره عنکبوت آیه 69

(3) سوره توبه آیه 67