و مراد از انهار نهرهایی است که در آیات دیگر بیان فرموده است مثل آیه شریفه ﴿مَثَلُ الْجَنَّةِ الَّتِی وُعِدَ الْمُتَّقُونَ فِیها أَنْهارٌ مِنْ ماءٍ غَیْرِ آسِنٍ وَ أَنْهارٌ مِنْ لَبَنٍ لَمْ یَتَغَیَّرْ طَعْمُهُ وَ أَنْهارٌ مِنْ خَمْرٍ لَذَّةٍ لِلشَّارِبِینَ وَ أَنْهارٌ مِنْ عَسَلٍ مُصَفًّی﴾ (1) (صفت بهشتی که بپرهیزکاران وعده داده شده است در آن نهرهایی است از آبی که دگرگون نشود و نهرهایی از شیری که طعم آن تغییر نمیکند و نهرها از شرابی که بآشامندگان لذّت میبخشد و نهرهایی از عسل تصفیه شده) و همچنین نهر کوثر و چشمه سلسبیل و تسنیم و رحیق و معین که در آیات دیگر است و در تفسیر صافی از امالی از حضرت امیر المؤمنین علیه السّلام روایت کرده که از پیغمبر اکرم از کوثر سؤال نمود حضرت فرمود نهری است از زیر عرش جاری است آبش از شیر سفیدتر و از عسل شیرین تر و از کره نرم تر، ریگهای او از زبرجد و یاقوت و مرجان و چمن آن زعفران و خاکش از مشک ازفر و قواعد آن زیر عرش است پس دست مبارک بپهلوی علی علیه السّلام زد و فرمود این نهر از برای من و تو و دوستان تو بعد از من است

(امر پنجم)

در بیان ﴿کُلَّما رُزِقُوا مِنْها مِنْ ثَمَرَةٍ رِزْقاً﴾: کلمه من در من ثمرة بیانیه است و مراد از رزق را بیان میکند و ثمره بمعنی میوه است و در بهشت انواع و اقسام میوه ها بهر اسم و رسمی که در دنیا دیده شده موجود است چنانچه در آیه شریفه میفرماید ﴿وَ فاکِهَةٍ مِمَّا یَتَخَیَّرُونَ﴾ (2) و نیز میفرماید ﴿وَ لَهُمْ فِیها مِنْ کُلِّ الثَّمَراتِ﴾ و در کفایة الموحدین در وصف درخت طوبی میگوید «طوبی درختی است در بهشت که اصل آن در خانه أمیر المؤمنین علیه السّلام و شاخه های او در خانه های اهل

(1) سوره محمد آیه 15

(2) سوره واقعه آیه 20